Momento Kurucusu Zeynep Dağlı Kastro ve SC Yönetim Danışmanlık Kurucusu Dr. Soner Canko’nun Payment System Magazine – PSM Şubat sayısı için birlikte hazırladığı ‘2021, “FinTek Unicorn” Yılı Oldu’ başlıklı makaleyi FinTech İstanbul okurları için paylaşıyoruz.

CB Insights verilerine göre 2017’de dünya genelinde 269 olan unicorn sayısı 2021 yılında 832’ye ulaştı. Böylece son 5 yılın toplamından daha fazla unicorn şirket yaratılmış oldu. Tüm unicorn’ların 2020’de 1,6 trilyon dolar olan kümülatif piyasa değeri ise neredeyse ikiye katlanarak 3,1 trilyon doları geçti.

E-ticarete yönelimin arttığı, bireyler ve şirketlerin yeni finansal çözümlere ihtiyaç duyduğu yeni dünya düzeninde sürecin parlayan yıldızları FinTek’ler oldu. Bu göz kamaştıran yükseliş devam ederken FinTek unicorn’ları haber başlıklarından da inmiyor.

Dijital dünyanın içinde doğup büyüyen Z kuşağının farklı ihtiyaç ve talepleri ile değişmeye başlayan dengeler, Kovid-19 salgınıyla değişimin ötesinde dönüşümün habercisi oldu. Sadece yaşamımızdaki dinamikler değil, iş yapış biçimleri de önemli ölçüde değişti. Tüketici alışkanlıkları hızla online alışverişe doğru evrilirken; salgını kontrol altına almak için dünya genelinde getirilen katı kurallar ve kapanmalarla, şirketlerin dijital altyapılarını güçlendirerek hibrit çalışmaya geçiş yapmaları zorunluluk haline geldi. Böylesi bir ortamda dijital dönüşüme hızla adapte ayak direyen şirketler hazin sona doğru ilerlerken, dönüşüme adapte olan ya da ihtiyaçlar karşısında çözüm geliştiren şirketler ciddi bir yükseliş trendi gösterdi. Tam da bu noktada unicorn dünyasında da adeta bir patlama yaşandı

Bilindiği üzere finansta “unicorn”; değeri 1 milyar doların üzerinde olan özel sektöre ait girişimler tanımlıyor. Bu terim ilk kez 2013 yılında risk sermayesi yatırımcısı Aileen Lee tarafından kullanıldı. 1 milyar doların çok üzerinde değerlemeye sahip girişmlerin ortaya çıkmasıyla ise değerlemeler 10 milyar doları aşan “decacorn’lar” ve 100 milyar doları aşan “hectocorn’lar” ya da diğer bir deyişle “süper unicorn’lar” ses getirmeye başladı.

Unicorn sayısı 832’ye ulaştı

Yenilikçi teknolojilerin ivmesi, geleneksel ürün ve iş modellerini yenileme arzusu ve özel pazarların devasa atılımları sayesinde 2021, girişimcilik ekosisteminde rekorlarla dolu bir yıl oldu. CB Insights verilerine göre 2017’de dünya genelinde 269 olan unicorn sayısı 2021 yılında 832’ye ulaştı. Böylece son 5 yılın toplamından daha fazla unicorn şirket yaratılmış oldu. CB Insights verileri ışığında özel piyasalar şu anda kümülatif piyasa değeri 3,1 trilyon doların üzerinde olan unicorn şirkete ev sahipliği yapıyor Bu, Aralık 2020’de tüm unicorn’ların 1,6 trilyon dolarlık kümülatif piyasa değerinin neredeyse 2 katı. Bu gelişim göz önünde bulundurulduğunda unicorn ekosisteminin 2022’nin başlarında 1000’i aşması bekleniyor.

Unicorn’ların 5’te 1’i FinTek

Finansal teknoloji şirketleri, unicorn ekosisteminde en çok temsil edilen kategori olarak dikkat çekiyor. Tüm unicorn’ların 162’si yani yüzde 20,4’ü FinTek’lerden oluşuyor. Onları yüzde 17,8 ile internet yazılım ve hizmetleri, yüzde 10,9 ile e-ticaret ve doğrudan tüketiciye erişim hizmetleri, yüzde 7,8 ile de yapay zeka girişimleri takip ediyor.

FinTek yenilikçilerinin de ele aldığı zorluklar/ihtiyaçlar ve yarattığı fırsatlar yatırımcıların ilgisini bir sonraki seviyeye taşımış durumda. Nitekim sayısal göstergeler de bunu destekliyor. FinTek ve “cloud/SaaS” sektörleri 2021’de unicorn’ların yüzde 50’sini oluşturarak lider konuma geldi. SpotOn, Pipe ve Ethos Technologies gibi yeni gelenler de dahil olmak üzere 2021’de bugüne kadar 311 milyon dolarlık değerlemeyle 134 FinTek unicorn’u oluşturuldu.

Bireysel FinTek şirketlerinin değerlemesine bakıldığında; ödeme işleme şirketi Stripe, 2014 yılında unicorn listesine katılmıştı. Şirket, 2021 yılında 600 milyon dolarlık yeni bir finansman turunu tamamlamasıyla kurucular toplam servetlerin ikiye katlayarak 22,8 milyar dolara çıkardı. Stripe şimdilik 95 milyar dolarlık değeriyle “hectocorn” olmaya en yakın FinTek girişimi konumunda.

FinTek’leri başarılı kılan 4 etken

Peki FinTek’lerin bu sıra dışı yükselişinin sırrı ne? Bağımsız danışmanlık şirketi Deloitte, bir ülkede önde gelen FinTek’lerin unicorn olarak yükselmesi için genelde şu 4 ana kriterin devreye girdiğini belirtiyor:

  1. Finans, teknoloji ve girişimcilik alanlarında yetenekleri çekme, geliştirme ve elde tutma yeteneği, bir FinTek merkezinin küresel rekabet gücünün anahtarıdır.
  2. Dikkate alınması gereken bir diğer unsur da sermayeye erişim. Startup’lar, ister kamu ister özel finansmandan gelsin, işlerini büyütmek için tohum alabilecekleri ve sermayeyi ölçeklendirebilecekleri yerlere akın edecek.
  3. Finansman ayrıcalıklarına ek olarak, diğer tüm sektörlerde olduğu gibi daha fazla talep, daha fazla arzı getirir. Daha yerleşik FinTek pazarına sahip bazı ülkeler, doğrudan müşterilerden (B2C) veya işletmelerden (B2B) daha fazla taleple önemli bir avantaja sahip olabilir.
  4. Politika ve düzenlemeler de önemli bir etken. Hükümetlerin ve düzenleyicilerin yeniliği teşvik etme, rekabeti teşvik etme ve FinTek girişimleri için ideal gelişim zeminini oluşturan tüketiciyi koruma arasında mükemmel bir denge kurması gerekiyor.

Seri yatırımlarla ve kartopu etkisiyle büyüyorlar

Finans dünyası değişiyor. Eski düzen ciddi bir çözülme içinde. FinTek’lere ihtiyaç ve talep giderek artıyor. Yapıcı bir yıkım içinse artık sadece iyi bir fikir yetmiyor. Bunun yanında FinTek girişimlerinin fonlanması gerekiyor. Araştırmalar Seri A, B ve C yatırımlarının akabinde ivmenin hızlandığını gözler önüne seriyor. Yine CB Insights’ın araştırmasına göre dünyanın en değerli FinTek şirketi Stripe, seri H yatırımının ardından 95 milyar dolarlık değere sahip.

Dünyanın en değerli ilk 10 FinTek’ine bakıldığında yüzde 80’inin seri D yatırımlarını tamamladığı görülüyor. Ortalama seri C’den sonra 3 basamaklı milyon dolarlık yatırımlara geçiş başlarken G yatırımlarında ise yarım milyar dolarlık yatırım tutarının aşıldığı gözlemleniyor. Tüm bu veriler bize FinTek ekosisteminde bir şirketin unicorn olabilmesi için kartopu etkisi yaratmanı ne kadar önemli olduğunu gözler önüne seriyor.

NOT: Görseller PSM dergisinden alınmıştır.

>> “Finans, Teknoloji ve Ödeme Dünyasının Buluşma Noktası” PSM‘in Mart sayısını buraya tıklayarak/dokunarak ücretsiz olarak PDF formatında indirebilirsiniz.

FinTech İstanbul Danışma Kurulu Üyesi, Dijital CEO