CBDC’lerin geliştirilmesine yönelik yarış, uygulamasının çeşitli aşamalarında aktif olarak bulunan yaklaşık 105 ülke ile olağanüstü bir ivme kazanmış durumda…

Geçtiğimiz yıllarda, merkez bankaları, Merkez Bankası Dijital Para Birimleri (CBDC’ler) kavramını keşfettikçe, global finans dünyasında önemli bir değişim meydana geldi. CBDC’ler ne diye sorarsanız, bir ülkenin kendi merkez bankası tarafından çıkarılan ve düzenlenen, ülkenin itibari para biriminin dijital temsilleri denilebilir.

Bu makale, dünya çapında CBDC gelişimini/mevcut durumunu vurgulamayı, aynı zamanda finansal özel gizlilik ve Bitcoin gibi kripto para birimlerinin erişilebilirliği üzerindeki potansiyel etkiyi incelemeyi hedefliyor.

CBDC’lerin Küresel Olarak Kabullenmesi

CBDC’lerin geliştirilmesine yönelik yarış, uygulamasının çeşitli aşamalarında aktif olarak yer alan yaklaşık 105 ülke ile olağanüstü bir ivme kazanmış durumda…

Bu ülkeler dört ana evrede kategorize edilebilir: Piyasaya Sürüm, İnceleme, Rehber(Deneme) ve Geliştirme…

Şimdi ülkelerin listesini ve durumlarını inceleyelim.

Piyasaya Sürüm Aşaması:

Bahamalar: Bahamalar, 2020 yılında dijital para birimi Sand Dollar’ın piyasaya sürülmesiyle CBDC uygulamasında öncü hale geldi.

Çin: Çin, CBDC gelişiminin ön sıralarında yer alıyor, zira çeşitli şehirlerde dijital “Yuan” denemeleri piyasada.

İnceleme Aşaması:

Amerika Birleşik Devletleri: Amerikan Merkez Bankası devam eden deneme programları ve tartışmalarla birlikte potansiyel bir CBDC üzerinde geniş kapsamlı araştırmalar yürütüyor. Aktif projelerinin adı FedNow.

Avrupa Birliği: Avrupa Merkez Bankası (ECB), potansiyel yararlarını ve etkilerini incelemek üzere “dijital Euro” konusunda araştırma ve müzakere başlattı.

Birleşik Krallık: İngiltere Merkez Bankası dijital pound imkanlarını araştırmak üzere bir ekip kurdu.

Japonya: Japonya Merkez Bankası, dijital bir “Yen’in” uygulanabilirliğini aktif şekilde araştırıyor.

Avustralya, Kanada, Brezilya, Hindistan, Rusya ve çok sayıda başka ülke araştırma aşamasında….

Pilot (Deneme) Aşaması:

İsveç: Riksbank, teknik uygulanabilirliği ve toplumsal etkileri değerlendirmek üzere “e-krona’yı” (dijital para birimi) bir pilot projede test ediyor.

Güney Kore: Kore Bankası, gelecekteki yürürlüğe koyma potansiyelini değerlendirmek için bir CBDC projesinin deneme uygulamasına başlamıştır.

Geliştirme Aşaması:

Singapur: Singapur Mali Otoritesi, bankalar arası mutabakatlara(uzlaşmalara) olanak sağlamak için, aktif olarak toptan satışlı bir CBDC geliştiriyor.

Suudi Arabistan, BAE (Birleşik Arap Emirlikleri), İsviçre, Tayland ve diğer bazı ülkeler CBDC girişimlerinin geliştirme aşamasındadır.

CBDC’nin, Finansal Mahremiyet ve Merkezi Olmayan Kripto Para Birimleri Üzerindeki Etkileri

CBDC’lerin kalkınması, gelişmiş ödeme modelleri ve finansal katılım gibi potansiyel yararlar sunarken diğer yanda gizlilik ve Bitcoin gibi kripto para birimlerinin merkezi olmayan doğası ile bağlantılı endişeleri de beraberinde getiriyor.

Merkezi dijital para birimleri olan CBDC’ler yetkili makamların, işlemleri daha önce benzeri görülmemiş ölçüde takip etmesine ve izleyebilmesine imkân tanıyarak kullanıcı gizliliğini riske atabilir.

Ek olarak, yakın zamanda belirli kripto para birimlerinin menkul kıymet olarak onaylanması, merkezi olmayan para birimlerini kapsayan düzenleyici araştırmayı vurgulamıştır.

Daha fazla ülke CBDC’leri kabul ettikçe, devletler, Bitcoin de içinde olmak üzere merkezi olmayan kripto para birimlerine sınırlamalar getirme ve bu para birimlerini düzenlenmiş olarak kategorize etme eğiliminde olabilirler.

Aynı zamanda söz konusu düzenleyici girişim, erişilebilirliği kısıtlayabilir ve varlıkların serbest işlemlerini engelleyerek merkezi olmayan finansın orijinal ilkelerini sarsabilir.

Sonuç

CBDC’lerin global açıdan hızlı gelişimi, finans sektöründe meydana gelen dönüşümsel değişiklikleri öne çıkarıyor. CBDC’ler finansal kapsayıcılık ve efektiflik açısından potansiyel yararlar sunarken, ilgili gelişimleri bireysel gizlilik hakları ve merkezi olmayan finans ilkeleri ile dengelemek kritik önem taşıyor.

Bu yüzden hem yeniliğe hem de mahremiyete öncelik veren bir dijital ekonomiyi büyütmek için optimum dengeyi oluşturmak, gelecekte farklı ve kapsayıcı bir finansal ekosistem temin etmek için CBDC’lerin ve merkezi olmayan kripto para birimlerinin bir arada var olmasına izin vermek gerekli.

Terimler ve Açıklamaları

CBDC: Central Bank Digital Currency: Merkez Bankası Dijital Para Birimi. Piyasadaki diğer dijital para birimleri gibidir; ancak bunların farkı, bir merkez bankası tarafından piyasaya sürülmesidir. (Wikipedia)

Yuan: Çin’in resmi para birimidir. Ama çoğunlukla RMB(Renminbi) kullanılmaktadır.

FedNow: Federal Rezerv tarafından ABD’deki mevduat kurumları için geliştirilmiş bir hizmet. (Wikipedia)

Alpha: Test ürünü, başlangıç sürümü, alfa sürüm anlamında kullanılmıştır.

İlginizi çekebilir: Gerçekten yeni bir lira, dolar, euro, sterlin veya yuan’a ihtiyacımız var mı? CBDC üzerine kritik bir yaklaşım

KaynakAltcoin Buzz
Ferhat Verdi
Ferhat Verdi, 2022 itibarıyla FinTech İstanbul platformunun genel yayın yönetmeni. Almanya'da doğdu. İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Bölümü mezunu. Çalışma hayatına Western Union iletişim departmanı ile başladı. NewTech, MacLine, iPad Mag gibi teknoloji dergilerinde ve ShiftDelete.Net'te yazı işleri müdürlüğü yaptı. Uzun yıllar Bankalararası Kart Merkezi'nin blogunu yönetti. Bir dönem İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nde sorumlu genel yayın yönetmenliği görevini de üstlenen Verdi, IoT ve blockchain alanlarına özel ilgi duyuyor.