Finans dünyasındaki inovasyonlar ve elektronik paranın yükselişi mevcut para ve ödeme sistemlerindeki eksikliklere ışık tuttu. Ayrıca 2008 yılında Bitcoin, 2019’da ise Libra’nın ortaya çıkışı, merkez bankalarının rolü ve yetkisi etrafında yoğun tartışmalara yol açtı. Bu tartışmalar da bizi yeni bir kavramla tanıştırdı: Merkez Bankası Dijital Para Birimleri (CBDC)

KPMG ve Blockset tarafından hazırlanan bu raporda, Merkez Bankası Dijital Para Birimleri hakkında küresel bir bakış açısı sunmak için merkez bankaları, uluslararası kuruluşlar ve çeşitli paydaşlarla yapılan röportajlar yer alıyor. Bunların yanı sıra CBDC literatürünün büyüyen yapısını inceleyen rapor, dünyanın en gelişmiş CBDC tekliflerinin tarihini, motivasyonlarını, erken teknik tasarımlarını ve uygulamalarını keşfediyor.

Raporda öne çıkan bazı temel bulgular şöyle:

  • Önümüzdeki 5 yıl içinde sadece birkaç merkez bankasının dijital para birimlerinin tam teşekküllü bir şekilde yayınlaması beklenirken birkaçı çoktan pilot çalışmalarını tamamlamış ve ileri aşama testlere geçmiş durumda.
  • Nakit parayı dijital ortamda yerel olacak şekilde yeniden tasarlamak, işlem verimliliğinden varlık programlanabilirliğine kadar geniş bir fırsat kümesi sunuyor. Ancak politika yapıcılar ve merkez bankaları arasında bir netlik sağlanması için hala beklemek gerekiyor. Bu nedenle halka açık olan ilerleme, metodik olarak ama yavaşça ilerlemeye devam edecek. Bu arada dijital varlıklar endüstrisi, fikir üretimi ve canlı deneyler için nispeten düşük riskli bir alternatif sunuyor.
  • Dünyanın ilk perakende CBDC pilotları, paydaşlara rekabet gücünü korumak ve teknolojik değişime uyum sağlamak için özel pazar katılımının gerekli olduğunu öğretti. Yetkili pilot testleri için düzenleyici sanal alanlar yaratılarak, proje uygulamasına açık bir yasal yol sağladı. CBDC için öncü olanların başarısı, kamu-özel ortaklıklarının öneminin bir kanıtıdır.
  • Çoğu CBDC teklifi, gelişmiş batı ekonomilerinde öne çıkan iki katmanlı para sistemi mimarisini koruyor.
  • Geçtiğimiz 5 yıl içinde, merkez bankalarının CBDC hakkındaki görüşleri, özellikle ortak araştırma ve bilgi paylaşımı açısından, işbirliğine dayalı yeniliği daha fazla kabul edecek şekilde gelişti. Uygulama açısından sorun sadece teknolojik değil, aynı zamanda tüm paydaşlar arasında ön koşul olan sosyal koordinasyon ve CBDC tasarımıyla ilgili temel politika üzerindeki anlaşmazlıklardır.
  • Merkez bankası dijital para birimleri hakkındaki yaygın bir yanılgı, işlem yapılırken gizliliğin var olamayacağıdır. Önde gelen bir merkez bankası kısa süre önce CBDC anonimliğini önde gelen dağıtık defter teknolojisi (DLT) firmalarıyla araştırdı; birlikte “anonimlik kuponları” kullanarak yeni bir kavram kanıtını (POC) test ettiler. Bu POC, dağıtık bir defter ortamında CBDC transferlerini başarıyla anonimleştirdi.
  • Özel olarak verilen sabit akçeler (stablecoin) ve CBDC’ler çelişkili değildir. Daha çok tasarım gereği tamamlayıcılardır. Her ikisi de dijital varlıkları desteklemek için güvenli ve mevzuata uygun finansal ağlar gerektirir. Bir perakende CBDC teklifi, özel-açık anahtar şifrelemesini kullanarak varlık tokenizasyonu içeriyorsa, mevcut dijital varlık piyasası altyapısı (cüzdanlar, borsalar, emanetçiler, stabilcoin sağlayıcıları vb.) muhtemelen destekleyici bir rol oynayacaktır.

Rapor 5 ana bölümden oluşuyor:

Bölüm 1 – İlk tamamlanan perakende CBDC pilot testlerinden öğrenilen dersleri araştırır

Bölüm 2 – Uygulama yollarına odaklanarak Bahamalar ve Karayipler’deki mevcut perakende CBDC pilotlarını inceler

Bölüm 3 – En büyük halka açık CBDC pilotlarının tarihsel bir özetini sunar. Bankalar arası ve sınır ötesi ödemelerdeki potansiyel fırsatları inceler

Bölüm 4 – Çin’in Dijital Para Birimi Elektronik Ödeme (DCEP) sistemine güncel bir bakış açısı sağlar

Bölüm 5 – Gelişmiş ekonomilerdeki diğer CBDC’lerin gelişmelerine kısa bir bakış sunar

The Block Research, KPMG ve Blockset tarafından hazırlanan bu kapsamlı raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.