Organizasyonlar gelişip değişirken 2030 senesinde birçok mevcut işin yerini yenileri alacak. Teknolojik trendlerin gelecekte ‘iş analisti’ iş tanımı ve günlük rutinine etkileri neler olacak bir göz atalım. Yoksa bu meslek de ortadan kalkacaklardan biri mi?

Günümüze baktığımızda gelen yenilerden biri de robotların devreye girişidir. Endüstrileşmeyle hayatımızın en önemli parçası haline gelen “düğmelerin / button”  yerini robotlar almaya başladı bile. Robot süpürgeler ile evlerimize giriş yapan robotlar farklı boyut ve özellikleri ile hayatımızın tam da ortasında konuşlanıyorlar gitgide.

Birden fazla sektörde yoğun olarak kullanılıyor. Oyuncak sektöründe özellikle çoçukların öğrenmesine katkı sağladığından tercih ediliyor. Savunma ve askeri alanlarda da bu akıllı makineler kullanılmaktadır. Diğer önemli sektör ise sağlık olup 3 boyutlu görüş sayesinde ameliyatlarda doktorlarca kullanılmaktadır. Taşımacılık/nakliyat sektöründe de güvenilirliğinden ötürü bazı internet sitelerince teslimatlarda robotlar devrededir.

RPA/ Robotic Process Automation/ Robotik süreç otomasyon Bilişim Tekonolojileri/ IT,  Finans, Sigorta, İnsan Kaynakları yanı sıra hizmet sektöründe de uygulanmaya başladı. Mesela artık bazı banka şubelerinde müşteriyi karşılayıp yönlendiren, Çağrı Merkezi/ Callcenter aramalarında destek veren robotlar var. Endüstrileri yönetirken robotların sistemdeki payının artacağı aşikar.

Bu kadar hızlı sistemi ele geçiren robotik süreç bir insanın yerini alıp mesela iş analisti de olabilecek mi aynı hızla? Hayır elbette. Şimdilik yok ufukta. Örneğin, bankaları ele alırsak iş analizinin robotlarca yapılması yakın gelecek için mümkün görünmüyor. Gerek sistemsel gerek fonksiyonel ihtiyaçların belirlenmesi, uygulanacak metot ve süreçlere karar verilmesi, bilgi akışının yazılım ve müşteri istekleri ile uyumunun sağlanması, olası problemlerin çözümü, organizasyonel değişimlerin takibi, iletişimde tüm birimlerin gelişme ve değişikliklerden haberdar edilmesi, raporlama gibi uçtan uca analiz modelinin belirlenmesi ve değişikliklerin anında yansıtılması ancak iş analistlerinin yönlendirmesi ile mümkün. Tüm bu süreçlerde, iş birimleri ve kullanıcıların tamamından onay alınarak ilerlenmesi ve geliştirmelerin yansıtılması da gene bir analistin sezgilerine ihtiyaç duyuyor.

Gerek bankalar gerek diğer sektörler iş süreçlerinin robotlarca tasarlanabilmesi için tekrar eden görevleri/ task belirlemekte ve çıktılarını kontrol etmektedir. Bu da mevcutta kolay ve sorunsuz ilerleyen akışlara öncelik verilerek devreye alınması sağlamaktadır. Her bir iş adımının doğru kurgulanması, kullanım durumlarını/ use case detaylıca hazırlanıp birden fazla veri/data setinin modellenmesi ve izlenmesi sonucu robotlarca işlemler yapılabilir hale gelmektedir. RPA modellemede IT ekiplerinin yoğun çalışmaları devam ettiğinden, iş analistlerinin buradaki rolü;

  • İş akışlarının process edilmesi
  • Potansiyel otomatize edilecek fırsatların belirlenmesi
  • Çözüm tasarım dökümanlarının hazırlanması
  • Yapılacak işin net ve anlaşılır tarif edilerek, çıkabilecek problemlerin çözümü için alınacak aksiyonlarını belirlemesidir.

Robotik süreç otomasyonu, zaman ve maliyet kazanımı ile şirketlerin sağlayacağı faydalar arasında yer almaktadır. İşlemlerin daha hızlı ve kısa zamanda yapılması ile üretimi arttırmak ve değişiklikler ile yeniliklerin process edilmesinin RPA süreciyle yapılması sayesinde sürekliliğin sağlanması hedeflenmektedir. Hatasız süreç yönetimi ile hızlı sonuca ulaşmak da organizasyonların amaçları arasında yer almaktadır. Son yıllarda daha da kaliteli ve sorunsuz işlem kazanımları ile geçerliliği artmıştır. Böyle bir dönüşümün doğru tasarlanması katma değeri bu da bağlı olarak iş analistinin değerini artıracaktır.

Kısa süre içinde analiz süreçlerinin robotlarca yapılması öngörülmemektir. Robotların iş analizinde etkin olabilmeleri için; sezgisel zeka/logic, yetkinlik ve optimal performansı sergilemesi gerekir. Analiz edilen işin doğru tarif edilmesi ve müşteri ihtiyaçlarının detaylandırılması ile oluşacak sorunun hızlı çözümlenmesi kritiktir. Çözüm için insan sezgi ve yaratıcılığının devreye  girmesi ve sistemli robotik aşamaların tek tek kodlanması gerekmektedir..

Çin, Almanya ve USA bu konuda yaptıkları çalışmalar ile sektörde öncülük eden ülkeler arasında yer almaktalar. 2030 yılında ise RPA modellemesini endüstriyel ekonomilerde en yüksek otomasyon sektöründe  ( üretim ve ulaşım sektörleri ) sonrasında ise servis odaklı ekonomiler ile son sırada teknoloji avantajlarının en fazla olduğu endüstrilerde  göreceğiz. Farklı sektörlerde yer alacak robotların tasarımı, ağırlığı, hareket kabiliyeti ile insanlarla kuracakları iletişim farklılık gösterecektir.

Yeni teknolojilere adapte olmak, agile takımlar ile değer yaratmak şirketlerin rakiplerinden ilerde olmak için öncelik vereceği konular arasındadır. Dolayısıyla yetkin iş analistlerine ihtiyaç artacaktır azalmak şöyle dursun. IT sektörü başta olmak üzere IT dışı sektörlerde de önemi artacaktır. Müşteri ihtiyaçlarını analiz etme, ihtiyacın doğru anlaşılarak doğru yönlendirme ile taleplerin net ve eksiksiz tarif edilmesi, tüm bu ihtiyaçların iş süreçlerine yansıtılması iş analizlerinin sektördeki değerini artıracaktır. Hem yakın hem uzak gelecek de teknolojinin değişimi ile iş analistlerinin de bu değişimi öngörmesi, bu değişikliklerin yaratacağı etkiler ile değişimin entegre edilmesini fırsata çevirmeleri ‘iş analisti’ tanımını genişletecektir. Her ne kadar hem iç hem de dış dünya bağımlılıkların analiz edilmesi zor olsa da; iç etkenlerin analizi geçmiş sistemlere ve mevcut kurguya hakimiyetten dolayı daha kolaydır. Dış dünya daha fazla bilinmezlik içerse de sürekli tanımlanma ve izleme yolu ile olası değişikliklerin süratle yansıtılması başarıyı getirecektir.

İnsanın sezgi gücü, aklı ve sosyal yetkinlikleri olmadan ilerleme kaydedilmediğinden gelecek de bize bağlı gelişecek!

Daha sürdürülebilir, umut ve barış dolu analizlerle daima ileri, hep ileri…

Yazar: Aslı Başer