Merkezi bankaları ve özel sektör tahvilcileri kendi dijital paralarını; Merkezi Bankası Dijital Paraları (CBDCs) ve stablecoin’leri piyasaya sürmeye devam ediyor. Her ne kadar bu bir rekabet olarak görülebilse de CBDCs ve stablecoin’ler aynı anda var olabilir ve farklı faydalar sunabilirler. 

Dijital paraların yükselişi devam ederken özel sektör stablecoin’leri de hızlı bir şekilde benimseniyor ve piyasa değerleri şu an 181 milyar dolara ulaşmış durumda. Aynı zamanda merkez bankaları CBDCs odaklı araştırmalarını artırıyor ve kamuya bir CBDC sunmaya hazırlanmadan önce dağıtımlı hesap defteri teknolojisini (DLT) test ediyorlar.

Dijital paralar, DLT ve evrimleşen ödeme sistemleri 

Dijital paralar yeni bir para türünü temsil ederken, dijital hesap defterleri de yeni bir ödeme türü olarak kullanılabilir. Finansal altyapının iç yapısına bağımlı kalarak, bu ödeme sistemleri iki katılımcı arasında değer transferi yapabilir ve şirketler ile bireyler arasında kaynakların aktarımını kolaylaştırabilir. Ödeme sistemleri, ekonomilerin başarılı bir şekilde çalışması için kritik önem taşıyor.

Dijital paralar, hesap defteri üzerinde gösterilen değeri elektronik olarak temsil eder. Stablecoin’ler ise ABD Doları gibi varlıkları sabit değerde korumak için kullanılan, özel sektör tarafından sunulan dijital paralardır. CBDC ise Merkez Bankası tarafından sunulur ve nakitin dijital türünü temsil eder. DLT, dijital paraların değerini ve işlemlerini gerçekleştiren dijital bir altyapıdır. Dijital paralar, geleneksel hesaplar üzerinde işleyen mevcut finansal altyapının dışında yer alır…

Dijital paralar ve DLT’de görülen evrimler finansal sistemi modernize etmek için fırsatlar sunarken, henüz mevcut sisteme meydan okumamaktadır. Yine de bu tür yenilikler vücut buldukça ve benimsendikçe, kamu ve özel sektörün dijital paralar yayınlamaya devam edip yeni ödeme sistemleri yönetip yönetmemeleri gerektiği konusu bir soru işareti olarak belirmektedir. Her sektör, uygun zamanlı olarak DLT-tabanlı para ve ödeme sistemlerine katkıda bulunabilir.

Kamu sektörü ve finansal istikrar 

Kamu sektörü paranın ve ödeme sistemlerinin devamı adına önemli rol oynar. Merkezi bankalar, çekirdek kamu ürünleri olarak parada güveni ve etkin ödeme sistemlerini temin etmekle sorumludur. Paradaki güvenilirlik değerindeki istikrar ve küresel teklifler için geniş çaplı olarak kabul edilmesine dayalı. Söz konusu istikrar, ekonominin sorunsuz devam etmesi için gereklidir.

Özel sektör finansal altyapıda kritik rol oynuyor

Özel sektöre bağlı finansal kurumlar ve ödeme sistemleri hayati önem taşır. Ödemeler ekonomik faaliyetlerin çekirdeğini oluşturur. Bu sebeple birden fazla ödeme ağı bulundurmak (spesifik ödeme yöntemleri), sistemik riski ekonomik faaliyetleri destekleyerek azaltır. Özel sektör öncelikli ödeme sistemleri kritik finansal sektöründe çeşitliliği sağlar.

Ek olarak, özel sektör bireylere önemli finansal hizmetler ve işlemler sunarak, sektörde sonu gelmeyen yeniliği sürükler.

Para sunumu ve ödeme sistemlerini çeşitlendirmek 

DLT üzerine kurulu kamu sektörü CBDC’leri ve özel sektör stablecoin’leri sahip oldukları ayrı özellikler ile ödeme altyapısını modernize edebilir, tüketicilere daha iyi hizmet sunabilir ve en nihayetinde dijital ekonomiye daha fazla fırsat sunabilir.

CBDC faydaları 

Bir Merkez Bankası tarafından sunulan CBDC, dijital ekonomimin dönüşen ihtiyaçlarına cevap vermek adına bir dijital kamu ödeme opsiyonu sunar. Kamuya dijital ödeme yöntemini sağlayan CBDC parada güveni sağlamaya devam eder.

Dijital paralar yeni ödeme türlerini destekler. Miktarları 1 doların altında bulunan mikro ödemeler dijital ekonomide kullanılışlıdır. Örnek olarak, dijital içerik üreticileri iş modellerini düşük miktarlar ile ödeme yapılarak erişim sağlanacak şekilde kurabilir. Her ne kadar geleneksel ödeme sistemlerinde mikro ödemeler ekonomik olmasa da, dijital paralar daha uyumlu bir çözüm sunabilir.

Kar amacından bağımsız olarak Merkez Bankaları kamuya düşük ücretli ödeme hizmeti sunabilir ve dijital ekonomi için gösterilen çabaları destekleyebilir.

CBDC’ler ile sunulan stablecoin’lerin avantajları 

DLT tabanlı olarak sunulan özel sektör stablecoin’leri dijital ekonomi açısından alternatif bir ödeme yöntemi ve ulusal ödeme altyapısının direncini birçok DLT-tabanlı ödeme ağı ile artırdığı açık.

Borç, tasarruf ve sigorta gibi önemli finansal ürünleri sunan taraf olarak, özel sektör DLT ve akıllı sözleşmeler gibi öne çıkmakta olan ürünleri kullanarak yeni ürün ve hizmetler oluşturabilir. Böylelikle hem kamu hanelerine hem de şirketlere daha iyi hizmetler sunulabilir. Örneğin, akıllı sözleşme kullanan kurumlar, sadece önceden netlik kazanmış şartlar belirlendiği zaman işlem gerçekleştiren kodlu para sunabilir. Programlanabilir paranın kullanım şekilleri, devam eden dijital para ve dağıtımlı hesap defteri yenilikleri ile beraber gelişebilir.

Son olarak, dijital paralar sınırlar ötesindeki ödemeleri de geliştirebilir. Merkez Bankaları CBDC ile sınırlar ötesi ödemeler yapılabilmesi için olası yöntemleri araştırırken yabancı kurumların ulusal dijital bir parayı bulundurması, ulusal güvenlik endişeleri ve veri gizliliği üzerinde soru işaretleri doğurabilir. Ulusal dijital paralara ve ödeme sistemlerine yönelik çözümlerin geliştirilmesi gereken süreçte, devletler arasında önemli iş birlikleri yapılması mecburi olabilir.

Özel sektör stablecoin’leri hızlandırılmış bir çözüm vadedebilir. Stablecoin’ler ulusal hesaplara dayanan para ve ödeme sistemlerinin dışında kalmaktadır. Böylece, sınır ötesi ödemelerin akıcılığını sağlamak için kullanılabilirler. Bir dijital para için belirlenen değeri takas ederek, stablecoin’ler bankacılık ağlarının dışına çıkar ve sınır ötesi ödemeler için değerlendirebilir gelişimler sunabilirler.

Özel sektör stablecoin’leri sunmak faydalı olabilir, ancak diğer taraftan para politikası, tüketici bilgilerinin kullanımı ve bankaların aracısız olarak çalışması üzerinde endişeler doğabilir. Para sunan kurumların çalışmalarını yasalar ile düzenlemek ve ödeme sistemi sağlayıcıları için de aynısı yapmak tüketicileri korumak ve finansal istikrar sağlamak için büyük önem taşıyor.

Devletlerin söz konusu finansal işlemlere yönelik düzenlemeleri farklı şekilde gerçekleşiyor. Örneğin Biden hükümeti dijital paraların kullanılmasına yönelik için bir yol planı çıkarırken, ABD’de bu alanda düzenlemelerin çok yakında hayata geçeceği işaretini verdi.

İleriye bakmak

Hem özel hem de kamu sektörü paranın ve ödeme sistemlerinin topluma sunulması adına önemli rol oynuyor. Özel sektör, yeniliği ve yeni ürünlerin geliştirilmesini tetiklerken ödeme sistemlerinin çeşitlendirilmesini sağlıyor. Kamu sektörü ise paradaki güveni korurken finansal istikrarın devam ettirilmesine çabalıyor.

DLT tabanlı CDCD ve stablecoin içeren modern bir finansal sistem kamusal dijital ödeme opsiyonunun dijital ekonomide faydalı bir şekilde kullanılmasını, aynı zamanda sınır ötesi ödemelerin hızlandırılmasını ve tüketici ile iş dünyasının ihtiyaçlarını daya iyi karşılayan yeni ürün ve hizmetlerin geliştirilmesini mümkün kılabilir.

KaynakGlenbrook