Organizasyon sektöründe ilk etkinlikler her zaman en zorlarıdır, tekrarlanan etkinliklerin gül pembe anıları da zaman içinde biriken tembelliği taşır. Başlangıçlar ise eleştiri taşıyan bir mercek altında, akıllardaki tek soru eşliğinde gözlemlenir: Gelecek sene geri gelecek miyim?
Geçtiğimiz Aralık ayında pandemi sonrasından kalan bir etkinlik havasında, ancak 200 kişinin katıldığı Sifted Summit, geçtiğimiz hafta dolu dizgin geri döndü.
Sifted, geride kalan 5 sene içerisinde Avrupa startup sektörü için tercih edilen bir medya platformu haline gelirken, beklentiler düzenlenen etkinliğin ardından daha da yükseldi. O zaman geride kalan iki günlük etkinliğin beklentileri ne ölçüde karşıladığına göz atalım ve gelecek seni geri dönecek mi anlayalım…
Katılımcılar, Sponsorlar ve Sergi sahipleri
Zirvede, Avrupa’nın farklı bölgelerinden 1.500’den fazla startup, temsilcileriyle birlikte yer aldı. “Geleceğe hoşgeldiniz, yeni nesil tüketiciler, yatırımcılar ve düzenleyiciler için hazırlanıyoruz” mesajı ile açılan zirve, hakikaten şirket patronları ve patroniçeleri yerine gelecekte onların yerini alacak insanlarla doluydu…
Oldukça uzun kahve sıraları her zaman olduğu gibi katılımcıların etkileşim kurmasını sağladı. Her kadar ekosistemi yavaşlatan gelişmeler yaşanmış olsa da, kurucuların ruh hali piyasa iştahı ve fon sağlama adına oldukça umut ve heyecan vericiydi. Öte yandan, yatırımcılar kendi alanlarında bir yavaşlama olduğunu söylerken, portföy şirketlerini yeni potansiyel müşterilere kıyasla öncelikli kılacaklarını belirttiler.
Her ne kadar zirvenin konsepti biraz belirsiz planlansa da, genel ortam bir FinTech damgası meydana getirdi. Silicon Valley Bankası ve Morgan Stanley zirveye Debite ve British FinTech ile beraber sponsor oldu. Bir bütün sunan zirve alanı, sergilerin yönetilebilmesini kolaylaştırdı. FinTech sergileri arasında önde gelen isimlerden Plaid, MangoPay, Weavr, Affinity, Seedrs ve Pleo yer aldı…
Odak ve Ana Çıkarımlar
Direniş, Direniş ve Daha Fazla Direniş
İki gün süren zirvenin kalbinde ekonomik zorluklar ve direniş vardı. John Thornhill tarafından modere edilen ve Michelle You (Supercritical), Helen O’Neill (Hertility), Lily Chang (About That Vibe) ve Mike Turner’ın (Latham &; Watkins) yer aldığı ilk panelde, günümüz şartlarının 2008 ekonomik krizi ile benzerlik taşıdığı ve kriz ile mücadele yönetiminin o zamandan bu yana pek fazla değişmediğine işaret edildi. Panel katılımcıları, “startup’ları bekleyen kış” öncesinde iki noktaya dikkat çekti.
– Krizler startup’lar için yoğunlukla birlikte tüketici odağının da artmasını sağlar. Startup’lar bu tür dönemlerde önceliklerini öne çıkarmaya önem vermelidir.
– Girişimciler “ürün-piyasa-yeniden düzenleme” adımlarına dikkat etmeli ve yeni şeyler denemeli; krizler düzenlemeler gerektirir.
About That Vibe’dan Lily Chang, kuruluş aşamasındaki startup’ların oluşturduğu koasun değer önerimleri üzerindeki etkisini değerlendirdi. Önerileri arasında düzenli şekilde bolca geri bildirim toplamak, bu kapsamdaki döngüyü sürekli yenilemek ve geliştirmek, bu sayede kısır döngüden çıkmak yer alıyor.
Bir diğer konuşmacı, Latham & Watkins’ten Mike Turner konuşmasına bugünün ve 2008’e yaşanan krizin arasındaki farklılıkları değerlendirerek başladı. Gerçekçi bir tablo çizen Turner, sermaye piyasaları üzerindeki baskının teknoloji balonunu genişleteceğini öne sürdü. Turner’a göre, girişimcilerin özgüveni balon patladığında düşecek ve bu durum, piyasanın genelinde bir yavaşlamaya neden olacak. Halka arzların (IPO) ve fırsatların şimdiden azalmaya başladığına dikkat çeken Turner, yatırımcıların da muhafazakar yöntemlere geri dönmeye başladığını söyledi.
Turner ek olarak ABD merkezli yatırımcıların, doların gücüne dayanarak Avrupa’da artan taleplerine değindi. “Geçmişte ABD’liler için Avrupa’da yatırım Britanya, Nordik ülkeleri ve belki Almanya ile sınırlıydı. Bugün ise tüm Avrupa ülkeleri startup ekosisteminde ve unicorn’lara sahipler. Kısaca, bariyerler yıkıldı ve Avrupa, ABD’li yatırımcılar için bir ilgi odağı.” Turner, Valley’den gelen belirgin yatırımların nasıl Avrupa’da ikiye katlandığını da not düştü.
John Thornhill tarafından modere edilen bir diğer kriz konseptli panelde Debite’den Tayga Baltacıoğlu, Statiomn F’den Roxanne Varza, Balderton’dan Suranga Chandratillake ve Omio’dan Naren Shaam yer aldı.
“Krizden hangi dersleri çıkardınız” sorusuyla başlayan panelde herkesin cevabı “durumlar kötüyken iyi olduğu zamanki kadar dürüst olmak” oldu. Panel katılımcıları ardından kriz zamanlarında nasıl hayatta kalınacağına değindi ve girişimcilerin büymeden hayatta kalma stratejisine ve daimlikten ekip anlayışına odaklandığını belirtti…
Pandemi zamanındaki sıkıntılara değinen Omio’dan Narem Shaam, bir hafta içinde şirketinin neredeyse gelirlerinin %98’ini kaybettiğini anlattı. Yine de, Shaam ekibi ve müşterileri ile sürekli temasta kalarak güven ortamı oluşturmayı başardı. Shaam, hassas bir durumdayken ‘güçlü olabildiğinizi göstermenin ve nakiti iyi kontrol etmenin’ direnişi güçlendirdiğini belirterek, “Küçük şeylere odaklanın ve onları doğru yapın. Ardından, büyük şeyler size gelecektir.” dedi. Krizin şirketi için büyük bir yetenek kaybına yol açtığını da ifade eden Shaam, kalmayı tercih eden çalışanlarını takdir ettiğini söyledi.
Zirvenin ana sponsorlarından Debite adına konuşan Tayga Baltacıoğlu, gelişmekte olan bir piyasayı temsil eden Türkiye’den gelmenin “kalın bir deri” oluştururken girişimcilik yolculuğuna nasıl katkıda bulunduğunu anlattı. “Bir kriz yaklaşırken, şirketinizi gözlemleyin. Doğru tedariği kullanın ve direnişe yatırım yapmaya başladığını ana kadar onu saklayın.” Bu önerisini Debite’in kuruluş hikayesine bağlayan Baltacıoğlu, “Debite’in kuruluş amacı krizden geliyor. Kuruculara yardım etmek ve paralarının nereye gittiğini ortaya çıkarmak istiyoruz” dedi. 30’larının başında olduğunu ifade eden Baltacıoğlu, şu ana kadar ciddi bir kriz ile karşılaşmadığını söylerken, ekosistemin bir gün kendisini toparlayacağına inanıyor…
Metaverse ve ortakları
Metaverse gibi nişlere değinilen ikinci günde, zirvenin daha geniş kapsamlı konuları ele aldığı görüldü. Söz konusu nişler arasında Metaverse, Sustainability ve FemTech gibi şirketler öne çıktı.
Improbable’dan Herman Narula ile gerçekleştirilen Fireside sohbeti, değindiği metaverse potansiyelleri ile geniş bir dinleyici kitlesi topladı. Herman konuşmasında Metaverse içindeki şirketlerin insanlar ile gerçek yaşam tecrübelerinden daha gerçekçi olan gerçek dünya tecrübeleri ile etkileşim kurması gerektiğini savunurken, mevcut şirketlerin sanal gerçeklik (VR) ve video oyunlar gibi gerçek yaşam tecrübelerini diğerleri ile bağlantılı kılmak, yeni tecrübeler ve rekabet oluşturmak adına geri kalmakla eleştirdi. Herman’a göre özellikle video oyun sektöründeki ana odak, kullanıcıları çekebilmek. Bu yaklaşıma karşı gelen Herman, “Metaverse’deki en önemli bağlam, değer takası içeren bir kullanıcı deneyimi sunabilmek. Bu tecrüne, VR ile sunulandan daha iyi olmalı” dedi.
Herman, konuşmasından metaverse kripto deliliği ve metaverse’ü paraya çevirme konseptine de değindi. Herman’a göre ilk ve en önemli mücadele “kullanıcı deneyimini uygulanabilir kılmak” ve metaverse’ün üzerine dijital varlıklar ile baharat serpmek daha sonra gelmeli. Devamında, Tim Smith’in metaverse’ün gazeteciliği nasıl etkileyeceğine yönelik sorusunu şöyle cevapladı: “Bu zirveyi küresel alanda 20.000 kişi ile gerçekleştirme şansımız olsaydı ne olurdu? Bizimle doğrudan ve gerçek zamanlı etkileşim kurabilselerdi ne olurdu? Her birinin gerçek zamanlı tepkilerini ve görebilsek ve tepki verebilseydik? Bu, kesinlikle gazeteciliği sarsardı.”
Herman’a göre metaverse başlı başına tek bir platform olmak yerine bir platform ağı olarak geliştirilmeli.
Metaverse üzerindeki tartışma Nina Jane Patel’in “Facebok Venues’e katıldıktan 60 saniye içinde cisimlleştirilmenin gerçek deneyimini tadarak” taciz edilmesine yönelik anısı ile devam etti. Korkusu belliydi ve cevabı da hazır değildi. Patel’e göre, Facebook gibi merkezileştirilmiş platformlar metaverse’ü daha güvenli kılmalı. Facebook (kötüye hizmet eden bir şirket) bu durumu 100 farklı şekilde engelleyebilirdi ancak bunu yapmadı. Geliştiricilerin ve platform sahiplerinin güvenli bir ortam oluşturmak ve kurallar belirlemek aşamasındaki rolünden bahseden Patel, platform polisleri olarak görev almaları için moderatörler çalıştırılmasını önerdi.
Herman’ın son öngörüsü, bizlerle belli bir süre yaşamaya devam edecek. “Zaman ilerledikçe diğer gerçeklikler ile daha anlamlı ilişkiler kuracağız; buna metaverse de dahil. Bu ilişkiler kültürümüzü, iş ve eğlence hayatımızı etkileyecek. Birkaç yıl içerisinde hayatımızın yerini almaya başlayacaklar. Bu değişimi 10 yıl içinde değil ama daha yakın bir gelecekte düşünün.”
Farklı bir alana sıçradığımız zaman, panelciler taradından uzaktan çalışmanın da değerlendirildiğini gördük. Bazıları, mesafe nedeniyle kültür ve hisleri aktarmanın zorluğu nedeniyle uzaktan büyük projeleri yönetmenin daha zor olduğunu ifade etti. Ayrıca, ofiste bulunan çalışanların “çoktan unutulan” uzaktan çalışanlara kıyasla, patronlarından daha fazla fayda gördüğüne değinildi. Uzmanlar, düzenli iletişim akışı kurulmasını ve uzaktan çalışmanın etkisini azaltmak adına sürekli soru sorabilmek için alan oluşturulmasını önerdi. Spesifik konuşmacılar ise uzaktan çalışma hakkında diğerlerine nazaran daha endişeli belirdi. Farewill’den Dan Garrett, uzaktan çalışmanın toplum için bir facia olduğunu söyleyecek kadar uzağa gitti. Garrett’a göre, ofiste çalışmak izolasyonu ortadan kaldırmanın tek yolu iken toplumu tekrar bir araya getirmek için şart.
Genel olarak bakıldığında, zirvedeki tüm paneller birbirinden farklı ve öne çıkan konulara sahipti. Zirvenin bu özelliği, organizatörlerin istedikleri sürece zorlanmadan bir etkinliği ne kadar çeşitli kılabileceklerini gösterdi. Öte yandan, bazı kadın kurucuların paylaştığı fon sağlama hikayeleri, halen kadınların karşısına çıkan engeller ile mücadele edilmesi gerektiğini gösterdi.
Zirve’de not ettiğimiz diğer girişimcilik tavsiyelerine ait listeyi aşağıda görebilirsiniz:
- Özellikle kurulum aşamasındaki startup’lar için her şey bir gecede gerçekleşmez. Sabırlı olmayı ve süreçleri titizce takip etmeyi öğrenmelisiniz. Eğer her şeyi olması gerektiği gibi yapar ve çok çalışırsanız, gelişmeler takip edecektir.
- (Amaç güdülü girişimciliği nasıl güçlendireceksiniz?) Girişimciler için startup’lardaki teşvik ediciler yanlıştı. Hisse opsiyonları ve benzer faydalara odaklanıyorlardı. Şimdi ise bir amaç güdülü startup’ta yer almak çok daha önemli. Yeni nesil girişimciler sadece para kazanmak değil, dünyayı değiştirmek istiyorlar. Bir şirket işletmek kolay değil ancak insanları cezbetmek adına daha önemli. İşe alınan herkes motivasyon sahibi ve bunu avantajınıza kullanmalısınız.
- (Araştırmacıları nasıl girişimcilere dönüştürürsünüz?) Araştırmacılar ve iş dünyasından bağımsız uzmanlar gerçek iş hayatı hakkında eğitilmeli, temelleri hakkında bilgilendirilmeli. Böylece girişimci olma yolunda yanlış yerden başlamazlar ve zaman kaybı yaşamazlar.
- İstihdam aşamasında mütevazi olun ve kaliteyi artırmaya odaklanın. Böylece krizden daha kolay çıkabilirsiniz.
- Çevresel-sosyal-şirket yönetimi bir risk önleme egzersizi olarak belirdi ve şimdi birçokları için şirket görev tanımı rolü görüyor. Yine de, mesaj yeterince açık değil. Mesajı şirketinizin değer önerisi ile eşleştirmeyi öncelik edinin.
Tanıdık Yüzler
Etkinlikte Türkiye’den birçok isimle tanışma ve arayı kapatma imkânı bulduk.
Etkinliğin ana sponsorlarından Debite ekibinden Ceren Dilber, Verda Ak ve diğer arkadaşları kalabalık bir ekiple iki gün boyunca fuar stantlarında ziyaretçilere bilgi verdiler.
Etkinlikte Hypernova Capital’den Tuğçe Ergül yatırım ekosistemi, Debite’tan Tayga Baltacıoğlu ise kriz ortamında girişimcilikle ilgili ilginç konuşmalar yaparak dinleyicileri bilgilendirdi…
Ayrıca etkinlik sırasında Ussal Şahbaz, Startup Istanbul’dan Elif Sancak, Papara’dan Ahmed Karslı ve Birce Ciravoğlu, Faradai’den Şahin Çağlayan, Core Finance’den Alper Kiresepi, Twilio’dan Burcu Demir, FlowSpace UK’den Hayri Demirçapa, MEXT’ten Gizem Yağız ve Batuhan Ulutuncel, InoDash’ten Yavuz Çingitaş ve Akfen Holding ve Webrazzi’den katılımcılar ile görüşme imkânı yakaladık.
Gelecek sene devam etmek üzere
Sifted serisi gelecek sene Londra’da devam edecek ve biz yine orada olacağız. Buna rağmen sabırsızsanız ve beklemeyecekseniz, daha erken etkinlikler olan Stockholm (2023) veya Berlin’e (2023’ün ikinci yarısı) katılabilirsiniz…
Stockholm‘de Mart-2023’te gerçekleşecek Sifted etkniliği için bedava bilet kazanabileceğiniz bir çekiliş düzenlenecek. Bu link ile çekilişe kayıt yaptırabilirsiniz.
Bir sonraki etkinlikte görüşmek dileğiyle!
