2013 yılında yürürlüğe giren 6493 sayılı “Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun” (6493 sayılı Kanun) uyarınca, ülkemiz mevzuatında ilk defa “ödeme hizmeti”, “ödeme kuruluşu” ve “elektronik para kuruluşu” gibi kavramlar tanımlanmıştır.

2019 yılında 6493 sayılı kanun kapsamında faaliyet yürüten kuruluşların düzenlenmesi ve denetlenmesi, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’ndan (BDDK), kanunda yapılan değişiklikle, 2020 Ocak itibariyle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na (TCMB) geçmiştir.

FinTech ekosistemi için önemli oyuncular olan bu kurumlar hakkında kısa bilgilerin paylaşılması öncesinde Ödeme Hizmeti nedir? sorusunun cevaplanması gerekmektedir.

Ödeme Hizmeti, en temel anlatımla gönderenden alınan fonun saklanması ve/veya alıcıya aktarılmasına aracılık edilmesidir.

Ödeme hizmeti kapsamındaki işlemler; Ödeme hesabının işletilmesi, Para Transfer İşlemleri, POS hizmeti, Ödeme aracının ihracı ve kabulü, Para Havalesi, Mobil Ödeme, Fatura Ödemesi, Ödeme emri başlatma, hesap bilgisi sunma işlemleridir.

Elektronik Para Kuruluşları

Elektronik Para Kuruluşları kanun kapsamında elektronik para ihraç etme yetkisi verilen tüzel kişi olarak tanımlanmıştır.

“Elektronik para” ise Elektronik para ihraç eden kuruluş tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilen, elektronik olarak saklanan, bu Kanunda tanımlanan ödeme işlemlerini gerçekleştirmek için kullanılan ve elektronik para ihraç eden kuruluş dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından da ödeme aracı olarak kabul edilen parasal değeri ifade etmektedir.

Elektronik para ihraç eden kuruluş, elektronik para kullanıcısı tarafından yatırılan fonları gecikmeksizin elektronik paraya çevirerek kullanıma hazır hâle getirir. Müşteriden alınan fonlar ise Bankalardaki açılacak hesaplarda bulunmak zorundadır.

Elektronik parayı ihraç eden kuruluşun sadece kendi mağaza ağında, sadece belirli bir mal veya hizmet grubunun satın alınmasında veya yapılan bir anlaşma sonucunda sadece belirli bir hizmet ağında kullanılabilen ön ödemeli araçlar 6493 sayılı Kanun dışındadır.

Kısaca bu kurumlar tarafından Müşteriden alınan fonun çevrim içi elektronik para hesaplarına aktarılması veya sanal/fiziki kartlara yüklenmesi neticesinde; müşterilerin nakit para yerine yüklenen fon tutarını birçok ödeme hizmetinde kullanabilmesi sağlanmaktadır.

Tüm Elektronik Para Kuruluşları ve Faaliyet alanları için

Ödeme Kuruluşları

Ödeme Kuruluşları ise ödeme hizmeti sunmakla yetkilendirilmiş olup basitçe gönderen ile alıcı arasında fonun transferi işlemini yürütmektedir.

Bu kurumlar Yurtiçi ve Yurtdışı para transferleri, abonelik işlemleri, fatura tahsilat işlemleri gibi en bilinen işlemlere aracılık etmektedirler. Bununla birlikte, ödeme hizmetinin sunulması esnasında hedef kitlenin birey, işletme veya diğer bir finansal kuruluş olması, kullanılan teknoloji, müşteri ile temas kurulan mecra gibi etkenler ile iş modelleri oldukça çeşitlenmektedir.

Tüm Ödeme Kuruluşları ve Faaliyet alanları için

Önemli Bilgiler

  • Elektronik Para ve Ödeme kuruluşlarının ödeme hizmeti ile ilgili olarak aldığı kendi nam ve hesaplarına aldığı fonlar 5411 sayılı Kanunun 60. maddesine göre mevduat veya katılım fonu olarak kabul edilmez.
  • Elektronik Para ve Ödeme kuruluşu kredi verme faaliyetinde bulunamaz.
  • Elektronik Para ve Ödeme kuruluşları, bağımsız denetime tabidirler.
  • Bankalar ilgili düzenlemeler ve faaliyet izinleri çerçevesinde herhangi bir ilave izne gerek olmaksızın hem ödeme hizmeti sunma hem de elektronik para ihraç etme faaliyetlerinde bulunabilmektedir.
  • 21.08.2022 pazar günü ödeme ve elektronik para kuruluşu olarak faaliyet göstermek konusunda izin bekleyen firmalar ve sektör için tarihi bir gün olarak kayıtlara geçmesini sağladı. TCMB aynı gün 13 Elektronik para ve 3 Ödeme kuruluşu olmak üzere 16 kuruluşa faaliyet izni verdi.
  • TCMB tarafından hayata geçirilen 7/24 para transferi hizmeti FAST sistemine 2023’te ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları da katılacak.

Son Söz

Nakitsiz toplum hedefi ile Türkiye’de ve Dünyada Elektronik para uygulamalarının kullanımı her geçen gün genişliyor. Bununla beraber ülkemizde Elektronik Para ve Ödeme Kuruluşlarının sayısı da hızla artıyor.

Güncel olarak sektörde toplam 45 adet Elektronik Para, 29 adet Ödeme kuruluşu bulunmaktadır.

Sektörde oyuncu sayısı artarken rekabet daha da kızışmaktadır. Bu yeni oyuncuların hayatta kalabilmesi/başarılı olabilmesi ise müşterilere sundukları yenilikçi, bir sorunu çözen ürün ve hizmetlere bağlı olacaktır.

Hem Bankalar ile hem de kendi aralarında yaşanacak rekabet sonucu pazara sunulacak çıktıların ise biz son kullanıcılara faydasının nasıl olacağını ise merakla beklemekteyiz.

Beni LinkedIn’de takip etmek için.

KaynakMedium
Murat Güleç
2006 yılında Hacettepe Üniversitesi İşletme Bölümü’nden mezun olan Murat GÜLEÇ, 2019 yılında Başkent Üniversitesi Bankacılık ve Finans Yüksek Lisans Programı’nı tamamlamıştır. 2007 yılında Bankacılık kariyerine müfettiş yardımcılığı görevi ile başlamış, müfettişlik, bölge müdür yardımcılığı, şube müdürlüğü görevlerinde bulunmuştur. Halen Türkiye’nin önde gelen bankalarından birinde Birim müdürü olarak görev yapmakta ve Başkent Üniversitesi’nde Bankacılık ve Finans alanında doktorasını sürdürmektedir. Bankacılık, Finans, FinTech, Teknoloji konu başlıklarında finansal okuryazarlığa katkı sağlama amacıyla makaleler ele almaktadır.