Yakup Hasan Kucuk, fintek girişimlerinin son yıllardaki gelişimine katkı sunan yatırımlara ilişkin yaptığı veri analizini “Türkiye’de Fintek Yatırımları” başlığı ile LinkedIn üzerinden paylaştı. FinTech İstanbul olarak ilgili veri analizini okurlarımız ile paylaşıyoruz…

Türkiye girişimcilik ekosisteminde 2016 sonrasında yaşanan hareketlilik 2021 yılında yatırım, değerleme ve fon sayısında tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşılmasıyla büyük bir ivme kazandı. 2022 yılında Türkiye aldığı yatırımlarla küresel göstergelerde Avrupa’da 10. sırada, MENA’da ise 3. sırada kendine yer bulmuştur.

Hızlı teslimat, oyun gibi dikeylerin yanı sıra fintek dikeyi, özellikle 2019 yılında yaşanan satın almalarla -Foriba, Iyzico ve Paraşüt- dikkatleri üzerine çekmiştir. 2019 yılı yatırım alanında, fintek dikeyinin tüm dikeyler içerisinde en fazla pay aldığı yıl olmuştur.

2016 yılında fintek girişimlerine yapılan yatırım tutarı $11M iken 2018 ve 2020 yılları dışında sürekli artarak 2022 yılında, küresel fintek yatırımlarındaki düşüşün aksine en yüksek seviyeye ulaşmıştır. 2022 yılında fintek dikeyinde 37 yatırım turunda -tüm dikeyler arasında en yüksek- fintek girişimlerine toplamda $91M yatırım yapılmıştır.

M&A faaliyetleri 2019 yılında Foriba, Iyzico ve Paraşüt gibi büyük tutarlı exitler ile birlikte $250M seviyesine ulaşmıştır. Türkiye’de fintek dikeyinde 2022 yılı sonuna kadar $645M tutarında M&A faaliyetleri gerçekleşmiştir.

Fintekler arasında ödemeler alanında faaliyet yürüten girişimler öne çıkmaktadır. Özellikle 2015 yılından itibaren verilmeye başlanan elektronik para ve ödeme kuruluşu lisansına sahip fintekler Eylül 2023 itibarıyla 76‘ya ulaşmıştır. Türkiye’de 2020, 2021 ve 2022 yıllarında en çok ödemeler alanında fintek girişimi kurulmuştur. Ödemeler alanı 258 fintek ile en fazla fintek girişiminin faaliyet yürüttüğünü dikey olarak öne çıkarken ardından bankacılık teknolojileri, kripto varlık ve blokzinciri dikeyleri gelmektedir. 2002 yılı sonu itibarıyla toplam fintek sayısı 731‘e ulaşırken bunlardan 112‘si yatırım almış ve 106‘sı aktif şekilde faaliyetlerini sürdürmektedir.

112 fintek girişimine toplamda 191 tur yatırım yapılmıştır. Bunlardan 67‘si yalnızca 1 tur yatırım alırken 45‘i birden fazla turda yatırım almıştır. Son yıllarda VC‘lerin yanı sıra bankalar; iştirak ve fonlar aracılığıyla fintek alanına yoğun şekilde yatırımlar yapmaya başlamıştır.

112 fintek girişimine 191 turda $262M yatırım yapılmıştır. Colendi, Arf, Iyzico, Param ve Figopara gibi şirketler aldıkları yatırımlar ile toplam içerisinde büyük pay sahibi olmuştur.

Yatırım turu sayısına göre değerlendirildiğinde; yatırım alan finteklerin yaklaşık yarısı ikinci tur yatırım almıştır. Üç tur yatırım alan ise 17 fintek bulunmaktadır. Son yatırımını 2022 yılında Londra merkezli SaltPay‘den alan Ödeal toplamda yedi tur yatırım alan tek şirket konumunda yer almaktadır.

Kuruluş tarihlerinden itibaren fintekler ilk yatırımlarına ortalama 26 ay sonra ulaşmıştır. Bu veri, regülasyon yoğun ve finansal inovasyonun yoğun olduğu fintek girişimcileri için önemli bir gösterge olarak öne çıkmaktadır.

Fintek alanında yatırım yapan 89 gerçek kişi; VC, PE ve fonların da yer aldığı 134 tüzel kişi olmak üzere toplamda 223 yatırımcı bulunmaktadır. 38 yatırımcı ise -aynı kişi olabileceği için daha da az olabilir- açıklanmamıştır ve analizlere dahil edilmemiştir. Son yıllarda yabancı VC ve fonların Türkiye’ye yatırım yapmasıyla yabancı tüzel kişi yatırımcı sayısı 47‘ye ulaşmıştır.

Türkiye dışından fintek girişimlerine yatırım yapan 48 yabancı gerçek-tüzel kişi bulunmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve İsviçre ülkeleri öne çıkarken bu ülkelerden toplamda 30 yatırım gerçekleştirilmiştir.

Fintek girişimlerine 1 tur yatırım yapan 223, 2 tur yatırım yapan 67 ve 3 tur yatırım yapan 30 yatırımcı bulunmaktadır. 7 turdan daha fazla yatırım yapan yatırımcılar sırasıyla Revo Capital, Finberg ve StartersHub‘tır.

Yatırımcılardan 158‘i fintek girişimlerine yalnızca 1 tur yatırım yaparken 65‘i birden çok turda yatırım yapmıştır. Birden çok yatırım yapan yatırımcılar arasında IFC, 500, CEECAT Capital, Earlybird Digital East ve Next Ventures öne çıkmaktadır.

Yatırım turlarından 107’si tek yatırımcı, 84’ü ise co-investment şeklinde yapılmıştır. Tek yatırımcının olduğu turlarda fintek girişimlerine $52M, co-invesment şeklinde düzenlenen turlarda ise toplamda $210M yatırım gerçekleştirilmiştir.

Bir sonraki yazıda yatırımcı-fintek ilişkisini daha detaylı ele alıp ilişkisel olarak ortaya koymaya çalışacağım.


startups.watch verileri kullanarak hazırlanmıştır. Görseller tarafımca oluşturulmuştur. Analizi yıllık olarak sınırlayabilmek için 2023’ü -fintek yatırımları için çok da hareketli bir yıl olmuyor zaten- dahil etmedim. Bir sorunuz olması durumunda iletişim kurmaktan çekinmeyin, lütfen.