Dünyada ve Türkiye’de POS Hacimlerin Sektörel Dağılımı

POS cihazları, Türkiye’de ödeme sistemlerinin modernleşmesi açısından önemli bir adım olmuştur…

Türkiye’de POS (Point of Sale) cihazlarının kullanımı 1990’ların başında yaygınlaşmaya başlamıştır. İlk POS cihazları bankalar tarafından belirli iş yerlerine yerleştirilmeye başlandı ve bu sistem, özellikle kredi kartı kullanımının artmasıyla birlikte hızla yaygınlaştı. POS cihazlarının yaygınlaşmasında, özellikle 2000’li yıllarda kredi kartı ve banka kartı kullanımının hızla artması etkili oldu.

POS cihazları, Türkiye’de ödeme sistemlerinin modernleşmesi açısından önemli bir adım olmuştur. 1990’ların sonları ve 2000’lerin başında bu teknolojinin gelişmesiyle birlikte, nakit ödemelerin yerini hızla kartlı ödemeler almaya başladı. Özellikle büyük şehirlerde, POS cihazları üzerinden yapılan işlemler giderek arttı ve POS cihazlarının kullanımı perakende sektörü, hizmet sektörü, akaryakıt istasyonları gibi birçok alanda standart hale geldi.

Bu bölgeler için POS verilerini incelediğimizde, her bölgenin ekonomik yapısına ve tüketim alışkanlıklarına göre farklılıklar gözlenebilir.

Kaynak:BKM

Yukarıdaki tabloda Türkiye’nin son beş yıllık POS satış hacmini (milyar TL) görmektesiniz. Nüfus yoğunluğun yüksek olduğu bölgelerde hacmin yüksek ve yıllara göre daha hızlı olduğunu görebiliyoruz.

Sektörel olarak verilere yaklaşıcak olursak, karşımıza perakende, yeme-içme, akaryakıt, sağlık ve eczaneler, seyahat&konaklama, telekomükasyon ve eğitimi görüyoruz.

Yukarıdaki tabloda da sektörel yoğunlaşmayı perakende olarak gözlere çarpıyor. Ekonomik koşullara bağlı olarak hacimlerin artış hızının düşmesi ve hacmin daralmasını bekleyebiliriz ancak nakit olarak harcamaların gün geçtikçe azalacağı senaryoda hacimlerin 2024 ve 2025’te lineer olarak artışına şahit olacağız.

ABD, AB ve gelişmekte olan ülkeler arasında POS satış hacimleri, ekonomilerin dijitalleşme hızına ve tüketici alışkanlıklarına bağlı olarak farklılık göstermektedir. Son beş yılda, bu bölgelerde POS satış hacimlerinde dikkat çekici değişiklikler yaşanmış ve belirli sektörlerde önemli büyümeler kaydedilmiştir.

ABD, POS cihazlarının en yaygın ve gelişmiş kullanıldığı pazarlardan biridir. Son beş yılda ABD’de POS satış hacmi istikrarlı bir artış göstermiştir. 2019’da başlayan bu artış, 2020’de pandemi nedeniyle hız kazanmış ve 2023’e kadar yıllık ortalama %8-10 arası bir büyüme ile devam etmiştir. Perakende sektörü, ABD’deki POS işlemlerinde en büyük payı almaktadır, özellikle süpermarketler, elektronik mağazaları ve online perakende devleri bu büyümede başı çekmektedir. Yeme-içme sektörü de, pandemi sonrası yeniden açılma ile birlikte hızlı bir toparlanma göstermiştir.

Avrupa Birliği’nde, POS cihazlarının kullanımında bölgesel farklılıklar göstermektedir. Batı Avrupa’da, özellikle Almanya, Fransa ve İtalya gibi ülkelerde, POS satış hacimleri son beş yılda %6-8 arası bir büyüme kaydetmiştir. Pandemi etkisiyle temassız ödemelerde hızlı bir artış yaşanmış, bu durum POS cihazlarının kullanımını artırmıştır. Akaryakıt sektörü ve sağlık sektörü, POS kullanımında önemli bir paya sahiptir. Doğu Avrupa’da ise büyüme oranları %10’a kadar ulaşabilmekte, dijital dönüşüm ve ödeme altyapısının gelişmesi bu artışı desteklemektedir. E-ticaretin yaygınlaşması ve hızlı tüketim ürünleri de bu bölgede POS satış hacmini artıran diğer önemli sektörlerdir.

Gelişmekte olan ülkeler ise, son beş yılda POS cihazlarının kullanımında en hızlı büyümeyi yaşamaktadır. Hindistan, Brezilya ve Güney Afrika gibi ülkelerde POS satış hacimleri 2019’dan bu yana ortalama %12-15 arası bir büyüme sergilemiştir. Gıda perakendeciliği ve hizmet sektörü, bu büyümeyi destekleyen başlıca sektörlerdir. Mobil POS çözümleri ve mikro ödemelerin artması, bu ülkelerde POS cihazlarının yaygınlaşmasını hızlandırmıştır. Özellikle turizm sektörü ve konaklama gibi alanlar, POS kullanımının en yoğun olduğu sektörler arasında yer almaktadır.

Yukarıda ABD, AB ve gelişmekte olan ülkelerinin hacimlerini görmektesiniz. Hacimlerdeki farklılık ülkenin demografik yapısı ve ekonomik durumuna göre değişkenlik gösterebilir ancak hacimlerin düzenli olarak arttığını net bir şekilde görebiliyoruz.

İleriye dönük bakacak olursak, ABD’de, mobil ödeme sistemlerinin ve temassız ödeme çözümlerinin yaygınlaşmasıyla yıllık %6-8 oranında bir büyüme öngörülüyor. 2028 yılına kadar ABD’de POS satış hacminin 6.8 trilyon dolara ulaşması bekleniyor.

Avrupa Birliği’nde (AB) ise POS satış hacmi, dijital cüzdanlar ve temassız ödemelerin etkisiyle daha mütevazı bir büyüme gösterecek. Yıllık %5-7 oranında büyüme ile 2028 yılı itibarıyla 4.3 trilyon euroya ulaşması öngörülüyor.

Gelişmekte olan ülkelerde ise POS satış hacmi, ekonomik büyüme ve dijital finansal hizmetlerin yaygınlaşması ile en hızlı büyümeyi gösterecek. Yıllık %10-12 oranında bir artış beklenirken, 2028 yılında POS satış hacmi 3.1 trilyon dolara ulaşabilir.

Türkiye’de de POS satış hacmi, dijital ödemelerin hızla benimsenmesiyle güçlü bir artış gösterecek. Yıllık %8-10 büyüme ile 2028 yılına kadar 1.15 trilyon TL’ye ulaşması bekleniyor. Bu tahminler, dijital ödeme altyapılarındaki gelişmelerin ve ekonomik büyümenin POS satış hacimleri üzerindeki olumlu etkisini ortaya koymaktadır.

Genel olarak, POS satış hacimlerinde küresel bir büyüme trendi gözlenmektedir. Gelişmiş ekonomilerde büyüme oranları istikrarlı ve öngörülebilirken, gelişmekte olan ülkeler ve Türkiye gibi ekonomilerde daha yüksek büyüme oranları beklenmektedir. Bu yüzden önümüzdeki dönemlerde ekonomik olarak sektörlerde ve ülkelerde daralma görsek de lineer olarak hacimlerin yükseleceğini düşünebiliriz.