D├╝nyaya a├ž─▒lan kap─▒lar video serimizin Almanya b├Âl├╝m├╝ i├žin Dijital CEO Dr. Soner Canko ve Fintech ─░stanbul Almanya Temsilcisi ┼×. Elif Kocao─člu Ulbrich ile ger├žekle┼čtirdi─čimiz dijital meet-up etkinli─čini peki┼čtirmek amac─▒yla b├Âlgeyi yak─▒ndan incelemeyi s├╝rd├╝r├╝yoruz. Serinin ekosisteme ve piyasadaki oyunculara ku┼č bak─▒┼č─▒ bir giri┼č sa─člayan ilk iki b├Âl├╝m├╝ne, reg├╝lasyonlar─▒ inceledi─čimiz ├╝├ž├╝nc├╝ ve son yaz─▒m─▒zla devam ediyoruz.

Almanya’da Bankac─▒l─▒k Faaliyetleri ve Lisanslama

Almanya’da bankac─▒l─▒k faaliyetleri i├žin temel mevzuat olan Alman Bankac─▒l─▒k Kanunu (Kreditwesengesetz; KWG), piyasaya bu kanun uyar─▒nca finansal hizmet ve ├╝r├╝n sunmaya elveri┼čli kredi kurulu┼člar─▒ (bankalar) ve finansal hizmet sa─člay─▒c─▒lar─▒n─▒n hizmet ko┼čullar─▒n─▒ d├╝zenlemenin yan─▒nda bu iki grubun d─▒┼č─▒nda kalan finansal giri┼čimler i├žin izin verilen s─▒n─▒rl─▒, istisnai faaliyetleri a├ž─▒kl─▒─ča kavu┼čturuyor. Kanunun birinci maddesi, mevduat toplama, kredi verme, finansal ara├žlar─▒n al─▒m sat─▒m─▒ ve ilgili faaliyetleri bankac─▒l─▒k faaliyeti olarak tan─▒ml─▒yor.┬á

Genel olarak Almanya’da ticari anlamda bankac─▒l─▒k faaliyetleri ile u─čra┼čabilmek i├žin Bankac─▒l─▒k Kanunu Madde 32 kapsam─▒nda bir bankac─▒l─▒k lisans─▒ ┼čart─▒ aran─▒yor. Bu faaliyetlerin tamam─▒n─▒ i├žeren, tam bankac─▒l─▒k lisans─▒ i├žin ba┼čvuru yap─▒lmas─▒ halinde lisans alan kurum “kredi kurulu┼ču” (Credit Institution; Kreditinsitut) olarak adland─▒r─▒l─▒yor.

Bankac─▒l─▒k faaliyetlerinin belirli bir aktivite (├Ârne─čin sadece kredi verme) ile s─▒n─▒rl─▒ olmas─▒ halinde k─▒s─▒tl─▒ lisans ba┼čvurusu yapma imk├ón─▒ mevcut. Tasarruf bankalar─▒ gibi bankalar─▒n faaliyetleri ise ├Âzel kanunlarla d├╝zenleniyor.

Yine mevduat ve kredi alanlar─▒nda faaliyet g├Âstermeyen ve sadece yat─▒r─▒m arac─▒l─▒─č─▒, finansal ara├žlar─▒n al─▒m sat─▒m─▒ ve portf├Ây y├Ânetimi gibi spesifik alanlarda hizmet sunan kurulu┼člar─▒n faaliyetleri de bankac─▒l─▒k faaliyetleri olarak de─čerlendiriliyor ancak bu faaliyetler ayr─▒ bir izne tabi. Bu kurumlar “finansal hizmet kurulu┼ču” (Financial Service Institution; Finanzdienstleistungsinstitute) olarak adland─▒r─▒l─▒yor.

Bu tan─▒mlar─▒n d─▒┼č─▒nda piyasada hizmetler sunan kurulu┼člar ise “finansal te┼čebb├╝s” (Financial Undertaking/Enterprise; Finanzunternehmen) olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒l─▒yor. Bu istisnai faaliyetler genel olarak bir bankac─▒l─▒k ya da finansal hizmet lisans─▒na tabi de─čil. Bu kurulu┼člar─▒n faaliyetleri ya lisans y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝nden muaf ya da i┼č modelleri kapsam─▒nda belirlenecek ve ├Âzel kanunlarla d├╝zenlenen izinlere tabi.

Bankac─▒l─▒k lisans─▒ d─▒┼č─▒nda finansal sekt├Ârdeki faaliyetler (Versicherungsaufsichtsgesetz ÔÇô VAG kapsam─▒nda) sigortac─▒l─▒k lisans─▒, (Zahlungsdiensteaufsichtsgesetz – ZAG kapsam─▒nda) ├Âdeme ya da elektronik para lisans─▒, (Kapitalanlagegesetzbuch – KAGB kapsam─▒nda) yat─▒r─▒m lisans─▒ ya da kripto ile ilgili hizmetler s├Âz konusu oldu─čunda ise Bankac─▒l─▒k Kanunu’na yeni entegre edilen kripto yediemin lisans─▒ (Crypto Custodian License; Betrieb des Kryptoverwahrgesch├Ąftes) kategorilerinde yer al─▒yor.

Almanya’da bankac─▒l─▒k faaliyetleri i├žin lisanslama ve izin s├╝re├žleri en az alt─▒ aydan ba┼čl─▒yor ve i┼č modelinin kanunda tan─▒mlanm─▒┼č unsurlar i├žerip i├žermemesine, piyasada benzer ├Ârnekler bulunmas─▒na ve (COVID gibi) piyasa geli┼čmelerine ba─čl─▒ olarak gereken inceleme ve ara┼čt─▒rma s├╝re├žlerine g├Âre daha da uzayabiliyor.

Bankac─▒l─▒k lisans─▒na tabi faaliyetlerin lisans ba┼čvurusu bir nihayete ermeden ├Ânce ya da ba┼čvuru yapmaks─▒z─▒n piyasaya sunulmas─▒ halinde, bu ┼čekilde hizmet sa─člayan ┼čirket y├Âneticilerinin hukuki ve cezai sorumlulu─ču bulunuyor.

Almanya’da herhangi bir bankac─▒l─▒k faaliyetine dair lisansa sahip ┼čirketler, prensipte Tek Lisans kurallar─▒ uyar─▒nca di─čer ayn─▒ faaliyetleri AB ├╝yesi ├╝lkelerde ayr─▒ bir lisansa ba┼čvurmaks─▒z─▒n, k─▒sa bir bildirim prosed├╝r├╝nden (EU Passporting) faydalanarak y├╝r├╝tme imkan─▒na sahip (Pan-European License). Ancak bu kural─▒n baz─▒ istisnalar─▒ bulunmakta. Mesela, yak─▒n zamanda y├╝r├╝rl├╝─če giren kripto d├╝zenlemeleri uyar─▒nca, di─čer AB ├╝yesi ├╝lkelerde kripto al─▒m sat─▒m veya saklama hizmetleri sunan ve o ├╝lkede verilen bir lisansa sahip olan giri┼čimlerin, Almanya’ya yukar─▒da bahsedilen bildirim prosed├╝r├╝ ile hizmet sa─člamas─▒ yeterli bulunmuyor.┬á Bu ┼čirketlerin mutlaka Almanya’ya ├Âzel bir lisans ba┼čvuru s├╝recinden ge├žmesi bekleniyor.

Almanya’da D├╝zenleyici Kurulu┼člar─▒n FinTech’e Bak─▒┼č A├ž─▒s─▒

Avrupa Birli─či ve Bankalar Birli─či’nin (Banking Union) merkezi say─▒labilecek Almanya’da bankac─▒l─▒k faaliyetlerinin y├Ânetimi ve denetimi Bonn ve FrankfurtÔÇÖta ofisleri bulunan BaFin (Bundesanstalt f├╝r Finanzdienstleistungsaufsicht) taraf─▒ndan, tek elden y├╝r├╝t├╝l├╝yor. BaFin’in faaliyetleri de di─čer yasa koyucular gibi yat─▒r─▒mc─▒ g├╝venini korumak ve kredi kurulu┼člar─▒n─▒n faaliyetlerini denetlemek kapsam─▒nda ├Âzetlenebilse de Almanya’daki bankac─▒l─▒k reg├╝lasyonlar─▒n─▒n ve denetleme faaliyetlerinin Avrupa’daki akranlar─▒na k─▒yasla daha koruyucu ve ihtiyatl─▒ bir nitelik ta┼č─▒d─▒─č─▒ a┼čik├ór. Genel olarak, Almanya’daki i┼č k├╝lt├╝r├╝ ve risk anlay─▒┼č─▒ bu durumun sebepleri aras─▒nda say─▒labilirse de bir ba┼čka b├╝y├╝k neden de BaFin’in ─░ngiltere’deki FCA ├Ârne─činde oldu─ču gibi bir inovasyon yaratma misyonunun bulunmamas─▒ asl─▒nda. Nitekim BaFin, inovasyon, rekabet ve yat─▒r─▒m ak─▒┼člar─▒n─▒ g├╝├žlendirme ya da teknolojiyi takip etmek gibi bir g├Ârevinin bulunmad─▒─č─▒n─▒ her f─▒rsatta vurguluyor. Alman d├╝zenleyici kurulu┼člar─▒n ├Ânceli─či g├╝├žl├╝ bir FinTech ekosistemi yaratmak ya da inovatif hizmetleri desteklemekten ├žok yat─▒r─▒mc─▒lar ve t├╝keticilerin korunmas─▒ oldu─ču i├žin reg├╝lasyonlar ve ekosisteme olan yakla┼č─▒m bu ihtiyatl─▒ bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒ yans─▒t─▒r nitelikte.

Almanya’da FinTech’in Tan─▒m─▒ ve Hukuki Stat├╝s├╝

Alman hukukunda FinTech faaliyetleri ya da ┼čirketlerine dair genel bir tan─▒m bulunmuyor. Ancak BaFin, FinTechÔÇÖi ÔÇ×Teknolojiyi temel alan sistemler kullanarak belirli bir uzmanl─▒k ta┼č─▒yan ve ├Âzellikle t├╝ketici merkezli finansal hizmetler sunan gen├ž giri┼čimler.ÔÇŁ ┼čeklinde tan─▒ml─▒yor. ┬áBunun d─▒┼č─▒nda mevzuatta FinTech faaliyetleri ya da giri┼čimleri i├žin ayr─▒ kurallar da mevcut de─čil.

Mevzuatta FinTech giri┼čimleri ve faaliyetleri ile ilgili bir tan─▒m bulunmamas─▒ ve faal bir yasal test ortam─▒n─▒n (Regulatory Sandbox) mevcut olmamas─▒ sebebiyle de lisans a├ž─▒s─▒ndan her FinTech i┼č modelinin ayr─▒ ayr─▒ (case by case evaluation) de─čerlendirilmesi gerekiyor. BaFin web sitesinde her y─▒l 150’ye yak─▒n giri┼čimin bu ┼čekilde, i┼č modelinin lisanslama kapsam─▒na girip girmedi─čini ├Â─črenmek i├žin resmi dan─▒┼čma talebinde bulundu─ču belirtiliyor. Bu gibi resmi ve gayri resmi de─čerlendirme talepleri d─▒┼č─▒nda kurum d├╝zenledi─či BaFin-Tech Konferans─▒ gibi etkinlikler arac─▒l─▒─č─▒yla yeni giri┼čimlerle diyalog kurmaya ├žal─▒┼č─▒yor.

Lisansa ba┼čvurmak istemeden i┼č modellerini piyasaya sunmak isteyen ┼čirketlerin, Almanya’da bir yasal test ortam─▒ bulunmamas─▒ nedeniyle white-label (BaaS) hizmet sa─člay─▒c─▒lar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla faaliyet g├Âstermesi gerekiyor. Bu durumda, faaliyetleri i├žin white-label bankalar ya da ├Âdeme kurulu┼člar─▒ndan yararlanan ┼čirketler bir nevi bu hizmet sa─člay─▒c─▒lar─▒n─▒n lisanslar─▒n─▒ kiralam─▒┼č gibi olsa da faaliyet kapsam─▒ndaki hizmetlerin yasal kriterlere uygunlu─ču a├ž─▒s─▒ndan ana sorumluluk white-label bankalara d├╝┼č├╝yor. Bu sebeple pratikte white-label bankalar─▒n piyasaya sunulan faaliyetle ilgili son s├Âz├╝ s├Âyleme yetkisi bulunuyor. Faaliyetin kapsam─▒ gere─či bu tarz ┼čekilde piyasaya hizmet sunan ┼čirketlerin faaliyetin niteli─čine g├Âre ek bir izin almas─▒ ya da bildirimde bulunmas─▒ gereklili─či do─čmas─▒ da s├Âz konusu.

White-label hizmetlerden yararlanan ve yat─▒r─▒m dikeyinde aktif giri┼čimler ise bu faaliyetler kapsam─▒nda lisansl─▒ kurumlara ba─čl─▒ acente (Tied Agent; Vertraglich Gebundener Vermittler) say─▒l─▒yor ve BaFin taraf─▒ndan tutulan bir sicilde kay─▒t alt─▒na al─▒n─▒yorlar. Bu sayede giri┼čimler lisans almak zorunda kalmaks─▒z─▒n piyasada hizmet sunabiliyor ve hizmet ├žer├ževesinde lisansl─▒ kurulu┼člar─▒n sorumluluk ┼čemsiyesinden (Liability Umbrella; Haftungsdach) yararlanabiliyor.


Bu yaz─▒ ve yaz─▒n─▒n i├žeri─činde sunulan bilgiler sadece bilgilendirme amac─▒yla haz─▒rlanm─▒┼č olup profesyonel hukuki tavsiye niteli─či ta┼č─▒mamaktad─▒r. Bu nedenle hukuki dan─▒┼čmanl─▒k almaks─▒z─▒n edinilen bilgilere dayan─▒larak harekete ge├žilmemesi ├Ânerilir.

Bu serinin ilk iki yaz─▒s─▒na a┼ča─č─▒daki linkler ├╝zerinden ula┼čabilirsiniz.

Almanya FinTech Ekosistemi (I): Ekosisteme Genel Bak─▒┼č ­čçę­čç¬

Almanya FinTech Ekosistemi (II): Ekosistemdeki ├ľnemli Oyuncular ve ─░┼č Modelleri ­čçę­čç¬

Gazi ├ťniversitesi Hukuk Fak├╝ltesi mezunu ┼×. Elif Kocao─člu Ulbrich, Galatasaray ├ťniversitesiÔÇÖnden ├ľzel Hukuk ve WHU ÔÇô Otto Beisheim School of ManagementÔÇÖtan ─░┼čletme Y├╝ksek Lisans derecelerine sahiptir ve ilaveten Jean Monnet, Joachim Herz Stiftung bursiyeridir. ─░stanbul ve AnkaraÔÇÖda muhtelif uluslararas─▒ hukuk b├╝rolar─▒nda alt─▒ seneden fazla avukat olarak ├žal─▒┼čt─▒ktan sonra, Denizbank A.┼×. ile ba┼člayan bankac─▒l─▒k ve finans kariyerine 2013 itibariyle Hamburg ve daha sonra BerlinÔÇÖdeki FinTech startuplar─▒nda (FinLeap, Cringle, Lendico) i┼č geli┼čtirme, proje y├Ânetimi, FinTech reg├╝lasyon ve lobi faaliyetleri alanlar─▒nda uzmanla┼čarak devam etmi┼čtir. FINTECH Circle ve Wiley i┼č birli─čiyle 2020ÔÇÖde yay─▒mlanmas─▒ planlanan The PAYTECH Book, The AI Book ve The LegalTech Book kitaplar─▒nda e┼č yazar olan Kocao─člu Ulbrich, kurucusu oldu─ču Berlin merkezli Contextual Solutions arac─▒l─▒─č─▒yla 2019'dan beri dan─▒┼čmanl─▒k, e─čitim ve yay─▒m hizmetleri sunmaktad─▒r.