Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (“TCMB”) tarafından Uluslararası Banka Hesap Numarası Hakkında Tebliğ’de (“Tebliğ”) yapılan yeni düzenleme ile Fintech alanında önemli bir eşik daha aşılarak, ödeme ve elektronik para kuruluşlarına IBAN (uluslararası banka hesap numarası) oluşturma imkânı sağlanmıştır.

Yeni Düzenlemenin Amacı Nedir?

Bilindiği üzere Nisan ayında yayımlanan Ekonomik Reform Paketi’nde ödemeler alanında faaliyet gösteren banka dışı ödeme hizmet sağlayıcıların (“FinTechler”) TCMB tarafından işletilen ödeme sistemlerine dahiliyeti hedefler arasında yer almaktaydı.

Bu hedefe ilişkin ilk adım geçtiğimiz aylarda FinTechler’in FAST sistemine katılımcı başvurusu yapmasının kabulü ile atılmıştı. Yeni yayımlanan düzenleme ile de, hedefin ikinci adımı olarak, ödeme sistemine katılımcı olacak FinTechler’in para transferleri esnasında kendi aralarında konuşmasını sağlayacak IBAN’ları oluşturabilmesinin mevzuat anlamında önü açılmış oldu.

Düzenleme Ne Zaman Yürürlüğe Giriyor?

Uluslararası Banka Hesap Numarası Hakkında Tebliğ’de (“Tebliğ”) değişiklikleri düzenleyen tebliğ (“Düzenleme”) bugünkü (05.08.2021) Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Düzenleme Neler Getiriyor?

Düzenleme ile Tebliğ kapsamına 6493 Sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun’un 13. maddesinde yer alan belirtilen ödeme hizmet sağlayıcıları da alınmıştır.

Böylelikle bankalara ek olarak ödeme kuruluşları, elektronik para kuruluşları ve Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi’ne de IBAN (uluslararası banka hesap numarası) oluşturma imkanı sağlanmıştır.

Her ne kadar Tebliğ kapsamına Banka dışındaki ödeme hizmet sağlayıcıları da dahil edilmiş olsa da bu kuruluşlar için para transferine konu müşteri hesapları için IBAN oluşturması, 6493 sayılı Kanun kapsamında katılımcı olarak yer aldıkları ödeme sisteminin sistem kurallarında bu konuda aksine bir hüküm olmadığı sürece zorunlu tutulmamıştır.

Banka dışındaki ödeme hizmet sağlayıcılarından Tebliğ kapsamında IBAN oluşturanlar;

  • Bankalar gibi yazılı ve elektronik ortamda para transferine konu olan hesaplara ilişkin olarak müşterileri için üretecekleri ve üzerinde hesap numarası bulunması gereken belgelerde IBAN’a yer verme yükümlülüğü altına girmiş,
  • Müşteri hesabından yapılan para transferlerinde göndericiye ait IBAN’ın kullanma yükümlülüğü altına girmiş,
  • Alıcı hesap numarası IBAN olarak belirtilen gelen para transferlerinde IBAN’ın doğrulanma yükümlülüğü altına girmiştir.

Bilindiği üzere Avrupa Ekonomik Alanında yer alan ülkelerdeki hesaba yapılan para transferlerinde alıcıya ait IBAN’ın doğrulanması ve kullanılması Tebliğ gereği zorunludur. Düzenleme ile Banka dışındaki ödeme hizmeti sağlayıcıları ile yurt dışında sınır ötesi ödemeleri gerçekleştiren kuruluşlar arasında kendi nam ve hesaplarına gerçekleştirilen işlemler ile talep edilmesine rağmen müşteri tarafından alıcıya ait IBAN’ın bildirilmeyeceğine ilişkin müşterinin beyanının alındığı işlemlerde de bu zorunluluğun aranmayacağı belirtilirken, yurt dışındaki finansal kuruluşlarla olan ilişkilerine ilişkin düzenlemelerin saklı olduğu düzenlenmiştir.

Düzenleme ile Ödeme Kuruluşları, Elektronik Para Kuruluşları ve Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi’ne IBAN oluşturma imkânı sağlanırken, bankalara ilişkin düzenlemelere ek istisnalar getirilmiştir.

Genel Değerlendirme

Getirilen düzenleme, FinTechler’in ulusal ve uluslararası finansal sisteme dahil oyuncularla olan iletişimi kolaylaştırması ve para transferi opsiyonlarının yalınlaştırılması açısından önemlidir.

FinTechler’in IBAN oluşturması sürecine ilişkin teknik detayların ise önümüzdeki günlerde FAST ödeme sistemine katılım sürecinin bir parçası olarak netleştirileceği öngörülmektedir.

Yazarlar: Gökhan Yüksel, Yaşar K. Canpolat