Geçtiğimiz mayıs ayında, dünya genelinde yaklaşık on yıllık geçmişe sahip olan dijital bankalar hakkında küresel gelişmelere yer verdiğim “Sadece Dijital Banka başlıklı bir yazı yayınlamış ve 2021 yılı sonlarında da ülkemizde dijital bankalar konusunda yasal düzenlemelerin beklendiğini belirtmiştim.

Nihayet beklediğimiz düzenlemenin ilk taslağı geçtiğimiz hafta Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından yayımlandı. Ben de hem dijital bankacılıkta hem servis modeli bankacılığında standartları belirleyen, Dijital Bankaların Faaliyet Esasları ile Servis Modeli Bankacılığı Hakkında Yönetmelik Taslağı’ndan öne başlıkları sizlere aktarmak istiyorum.

Düzenlemenin Bankacılık sektörümüze yönelik 3 temel amacı var

  1. Finansal yenilikçiliği (inovasyon) teşvik
  2. Finansal kapsayıcılığı artırmak
  3. Hizmetlere erişimi kolaylaştırmak

Dijital bankaların kuruluşu için gerekli olan asgari sermaye tutarı 1 milyar TL olacak

Bankacılık sektöründe finansal inovasyonu teşvik etmeyi, finansal kapsayıcılığı artırmayı, bankacılık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmayı amaçlayan ve dijital bankaların faaliyet kısıtlarının belirlendiği taslak yönetmeliğe göre dijital bankaların kuruluşu için gerekli olan asgari sermaye tutarı 1 milyar TL olacak.

Bilgi sistemlerinden sorumlu yöneticilerin önemi

Dijital Bankaların en önemli bileşeni olan bilgi sistemlerine yönelik gerekli bilgi ve özeni temin etmek üzere taslak düzenlemede “bilgi sistemlerinden sorumlu en üst düzey yöneticinin en az genel müdür yardımcısı olması ve aynı yöneticinin yönetim kurulunun doğal üyesi olması” vurgulanmış. Bir başka deyişle tepe yöneticilerin bilgi sistemleri yöneticisi olabilecek eğitim ve tecrübeye sahip olması; aldıkları görevler nedeniyle hem yetkili hem sorumlu olacakları netleştirilmiş.

Finansal tüketicilere verilebilecek kredi sınırı aylık net gelirin dört katı

Dijital bankaları, bankacılık hizmetlerini fiziksel şubeler yerine elektronik bankacılık hizmetleri dağıtım kanalları aracılığıyla sunan kredi kuruluşu şeklinde tanımlayan yönetmelikte, dijital bankaların, finansal tüketici niteliğindeki belirli bir müşterisine kullandırabileceği teminatsız nakdi kredilerin toplamı ilgili müşterinin aylık ortalama net gelirinin 4 katını aşamayacak ve müşterinin aylık ortalama net gelirinin tespit edilememesi halinde bu tür müşteriler için kullandırılabilecek teminatsız nakdi kredilerin toplamı 10 bin Türk lirasını aşamayacak ifadesi de yer alıyor.

Dijital bankalar fiziksel şube açamayacak

Dijital bankaların müşterileri yalnızca finansal tüketicilerden ve KOBİ’lerden oluşabilecek. Dijital bankalar, ana merkez ile ana merkezin bağlı hizmet birimleri dışında teşkilatlanmaya gidemeyecek ve fiziksel şube açamayacak. Dijital bankaların, müşteri şikayetlerini ele almak üzere en az bir fiziksel ofis kurması zorunlu olacak. Çağrı merkezi olarak oluşturulacak birimler, bu amaç dışında bir şube gibi kullanılmayacak.  Ayrıca dijital bankaların internet bankacılığı ve mobil bankacılık dağıtım kanalları için de taahhüt edilen süreklilik yüzdesi yüzde 99,8’den daha düşük bir değer olamayacak ifadeleri yönetmelikte yer aldı.

Banking-as-a-Service (BaaS) modelinin önü açılıyor.

Yurt dışında BaaS olarak, yönetmelikte ise servis modeli bankacılık şeklinde adlandırılan hizmet taslak yönetmelikte yerini buldu. Yönetmelikte servis bankacılığı hizmetinin sadece yurt içinde yerleşik ara yüz geliştiricilere sunulabileceği ifadesine yer verildi. Bu bölümdeki düzenlemelerle yakın gelecekte bankacılık dışı sektörlerin (e-ticaret, telekom, perakende vb.) Bankacılık hizmetlerini finansal tüketiciye sunabilmesi adına önemli bir adım atılmış oluyor.

Ayrıca kimlik doğrulama (KYC) ve işlem güvenliği yükümlülüklerinin yerine getirilmesini sağlattırmanın servis bankasının sorumluluğunda olduğu servis bankaları için belirlenen faaliyet esasları arasında yer aldı.

Belirtmek gerekir ki, Yönetmelikte sadece dijital bankaların değil Bankacılık Kanunu’nda yer alan tüm bankaların bir servis bankası olup BaaS hizmeti sunabileceği öngörülmekte.

Mevcut finansal kurumların uyumu netleştiriliyor.

Taslak düzenlemeye mevcut bankalardan dijital banka olmak isteyenler için ek bir başvuru talep edilmemekle beraber, şubelerini azaltmak ve kapatmak için bir plan hazırlama ve uygunluk alma gereği eklenmiş. Ülkemizde mevcut banka türleri (mevduat, yatırım ve katılım) dikkate alındığında bu konuda bir dönüşüm talebi geleceğini öngörmek çok zor değildir.

Ayrıca ödeme hizmeti sağlayıcıları, elektronik para kuruluşları, diğer mali kurumların (finansal kiralama, faktöring, finansman ve tasarruf finansman) dijital banka olarak faaliyet göstermek istemesi halinde durumlarını uygun hale getirerek faaliyet izni başvurusunda bulunmaları konusuna taslak düzenlemede yer ver verilmiş.

2022’de sadece Dijital Bankalar geliyor…

Dünya genelinde son on yıldır yoğun olarak konuşulan “Dijital Banka” ve “BaaS” gibi iki ayrı konunun ülkemizde de güçlü yasal bir zemine kavuşturulmasının ülkemizdeki bankacılık faaliyetleri adına oldukça önemli bir gelişme olduğunu düşünüyorum.

Bu önemli gelişmeyi tüm paydaşlar için değerli bir kazanç haline getirmek için tüm taraflara önemli görevler düşüyor. Taslak düzenlemeyi tam zamanında kamuoyu ile paylaşan düzenleyici otorite -BDDK- sayesinde taslak üzerinde görüş ve yorum belirtme fırsatı olacaktır.

1 Ocak 2022’de yürürlüğe girmesi hedeflenen yönetmeliğin ülkemizde dijital değişim ve dönüşüm adına önemli bir aşama olduğu açık. Dijital bankalar sayesinde bankacılığın kendi içerisindeki dönüşümü kaçınılmaz şekilde hızlanacak. Diğer yandan BaaS iş modeli ile bankacılığın; e-ticaret, telekom, perakende ve benzeri diğer sektörlerle ilişkisinin kapsamı dışa doğru bir dönüşümü bizlere sunacak. Farklı sektörler arasındaki yakınsama ve FinTech özelindeki gelişmeler pek çok yeni fırsatlar sunan yenilikçi iş modellerini beraberinde getirecek.

İzlemenin keyifli, parçası olmanın heyecan verici ve dönüşümün kaçınılmaz olduğu bu dönemin tüm ekosistem için büyük sonuçlara gebe olduğuna tüm kalbimle inanıyorum.

FinTech İstanbul Danışma Kurulu Üyesi, Dijital CEO