Kurucusu olduğum European Innovation Bridge bünyesinde, her birisi kendi alanında profesyonel bir kariyere sahip uzmanlar ile hazırladığımız Avrupa Ekosistem Raporu’nun altıncı bölümünü FinTech İstanbul’da paylaşmaktan mutluluk duyuyorum. Her hafta yeni bir bölümünü paylaşacağım bu raporun ilk bölümlerine aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.

Yazar: Mehmet Kerse, Dünya Bankası (Almanya)

Özgeçmiş: Mehmet Kerse Dünya Bankası’nda dijital finans ve finansal hizmetlere erişimin artırılması konularında danışman olarak çalışmaktadır.

Dünyada ve Türkiye’de Dijital Bankacılık Düzenlemeleri

Dijital bankacılık

Teknolojik gelişmeler, bir süredir finansal sistemin çehresinin değişmesinde ve yeni oyuncuların sisteme dahil olmasında önemli etkilere sahip. Özellikle finansal teknoloji (fintech) şirketlerinin sahneye çıkması, birçok ülkede hem müşterilerin farklı ürün ve hizmetlere ulaşmasını hem de bankacılık ve finans sektöründe rekabetin artmasını sağladı. Birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede, kendilerini neobank, dijital banka, challenger bank gibi farklı şekillerde adlandıran fintech şirketlerin bankacılık, elektronik para, sigorta, ödeme sistemleri olmak üzere çeşitli alanlarda ürünler sunduğunu görüyoruz. Şubesiz ve dijital bir şekilde müşterilerine hizmet veren bu fintech şirketlerden sadece bazıları bankacılık lisansına sahip ve ilgili ülkedeki bankacılık denetim otoritesinin gözetim ve denetimi altında. Diğerlerinin ise ya banka dışında başka bir finansal kuruluş lisansına sahip olduğunu ya da herhangi bir finansal kuruluş lisansının bulunmadığını görüyoruz. Örneğin, N26 (Almanya), Starling, Monzo, gibi fintech şirketlerin bankacılık lisansları mevcut iken, Nubank (Brezilya), Chime (Amerika), Klar (Meksika), Papara (Türkiye), Uala (Arjantin), Kontist ve Tomorow (Almanya) gibi müşterilerine birtakım finansal ürün ve hizmetler sunan fintech şirketlerin ise bankacılık lisansı bulunmamakta.

Düzenleyici otoriteler bir süredir dijital bankaların genel anlamda nasıl düzenlenebileceği konusu üzerinde çalışmalarını sürdürüyor. Yakın zamanda Dünya Bankası’ndan Consultative Group to Assist the Poor (CGAP) grubunun yaptığı araştırma ve incelemeler dünya çapında bu konuda üç farklı yaklaşım olduğunu gösterir nitelikte.[1]

Dijital bankaların düzenlenmesine ilişkin yaklaşımlar

1) Özel Dijital Bankacılık Lisansı (Bespoke Licensing Regime):

Dünyada az sayıda ülkenin, şubeleri olmayan dijital bankalar için kendi finansal sistemlerinde ayrı bir kategori oluşturup lisanslamaya ilişkin düzenlemeler çıkardığını gözlemliyoruz. Bu sistemde bildiğimiz geleneksel ticari bankalar (commercial banks) kategorisine ek olarak ilgili düzenleyici otoritelerce dijital banka kategorisi oluşturuldu. Bu yaklaşımı, aşağıda Tablo 1’de de görüleceği üzere Filipinler, Hong Kong, Kore, Malezya, Pakistan, Singapur, Tayvan ve  Türkiye gibi ülkeler takip ediyor.[2] Sayılan ülkelerden bugün itibarıyla Kore üç, Tayvan üç, Filipinler altı, Hong Kong ise sekiz adet dijital bankaya lisans verdi. Malezya ise yakın zamanda beş adet dijital bankacılık lisansı vermeyi planladığını açıkladı ve bu doğrultuda ilgili başvuruları aldı. Türkiye de benzer şekilde, 2021 Aralık ayı içerisinde dijital bankaların faaliyet esasları ile servis modeli bankacılığı (Banking as a Service-BaaS) hakkında yönetmelik yayımladı.

Ülke Dijital Banka
Hong Kong Airstar Bank, Ant Bank, Fusion Bank, Livi Bank, Mox Bank, Ping An Oneconnect Bank, WeLab Bank, Za Bank.
Kore Kakao Bank, K-Bank, Toss Bank.
Filipinler Gotyme Bank, Overseas Filipino Bank, Tonik Bank, UnoBank, Union Digital Bank.
Tayvan Line Bank, Next Bank, Rakuten Bank.
Malezya Malezya Merkez Bankası, 2022 yılının ilk çeyreğinde beş adet dijital banka lisansı vermeyi planlıyor.
Singapur Grab-Singtel konsorsiyumu ve Sea Ltd. bireylere ve firmalara hizmet verecek dijital banka (Digital Full Bank) kurmak üzere ilgili otoriteden onay aldı.
Pakistan Dijital bankacılığa ilişkin düzenlemesini Ocak 2022’de yayınladı. Merkez Bankası, ilk etapta 5’ten fazla lisans vermeyi düşünmediğini açıkladı.
Türkiye Dijital bankacılığa ilişkin düzenlemesini Aralık 2021’de yayınladı. Henüz herhangi bir kuruluşa dijital bankacılık lisansı vermedi.

Tablo 1. Finansal sistemlerinde dijital banka kategorisi oluşturan ülkeler ve bu kategoride yer alan bankalar

Bu yaklaşımı benimseyen ülkelerin düzenlemelerinde yer alan bazı önemli noktalara birlikte göz atalım:

  • Düzenleme amacı ve hedef kitle: Söz konusu ülkeler için, düzenlemelerle birlikte bankacılık sektöründeki rekabeti ve dinamizmi arttırmanın yanı sıra finansal teknolojilerin kullanımı ve inovasyonun teşvik edilmesinin, hedeflendiği belirtilebilir. Ayrıca finansal kapsayıcılığın arttırılmasının da hedefler arasında yer aldığını, bu doğrultuda öncellikli hedef kitlelerin alt gelir grubunda yer alan gerçek kişiler, mikro kuruluşlar ve KOBİler olduğunu belirtmeliyiz. Türkiye’nin Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ise yayınladığı düzenlemede dijital bankaların kredi müşterilerinin yalnızca finansal tüketicilerden ve KOBİlerden oluşabileceğini ifade etmiştir. Fakat dijital bankaların, bankalar arası piyasalarda ya da para ve sermaye piyasalarında faaliyet göstermek suretiyle Bankacılık Kanunu’nun 48. maddesinde kredi olarak sayılan işlemleri gerçekleştirmesi, diğer bankalara kredi kullandırması, KOBİ boyutunu aşan işletmeler için döviz kredi kullandırması bu duruma aykırılık teşkil etmeyecektir.
  • Fiziksel dağıtım ağı: Ülkeden ülkeye küçük farklılıklar göstermekle beraber büyük oranda bu ülkelerdeki düzenlemelerin dijital bankalara herhangi bir fiziksel şube açmaya izin vermediğini görüyoruz. Genel olarak ilgili ülkelerdeki dijital bankalardan, merkez olarak değerlendirilebilecek fiziksel bir ofis açmaları bekleniyor. Türkiye ise yakın zamanda çıkardığı düzenlemede dijital bankaların fiziksel şube açamayacaklarını ve genel müdürlük ile genel müdürlüğe bağlı hizmet birimleri dışında muhabirlik, acentelik, temsilcilik gibi her ne ad altında olursa olsun teşkilatlanmaya gidemeyeceğini ifade etmiştir. Söz konusu düzenlemeye göre, dijital bankaların, müşteri şikâyetlerini ele almak üzere en az bir fiziksel ofis kurması zorunludur. Buna ek olarak dijital bankalar kendi kuracakları ATM ya da diğer mevcut ATM ağları üzerinden müşterilerine hizmet sunabileceklerdir.
  • Faaliyet kapsamı: Adı geçen ülkelerde bildiğimiz ticari bankalar (commercial banks) ile yeni nesil dijital bankaların yapabilecekleri faaliyetler ve müşteri hedef kitleleri genel olarak aynıdır. Fakat bu genellemeden farklı düzenleme çıkaran ülkeler de yok değil. Örneğin Kore, düzenlemesinde dijital bankaların bireysel ve KOBİ müşterilere hizmet verebileceğini ancak KOBİ kapsamını aşan büyük şirketlerle çalışamayacağını açık bir şekilde ifade etmektedir. Pakistan, düzenlemesinde iki adet dijital bankacılık kategorisi öngörüyor: 1) Digital Retail Bank (DRB) ve 2) Digital Full Bank (DFB). DRB sadece perakende müşterilere (retail customer segment) hizmet verebilecekken, DFB normal ticari bankalar gibi tüm müşteri kategorilerine hitap edebilecek.

Yukarıda belirtildiği üzere, Türkiye’de ise dijital bankacılık ile ilgili düzenleme çerçevesinde, dijital bankaların kredi müşterileri yalnızca finansal tüketiciler ve KOBİlerden oluşabilecektir. Dijital banka başvuru paketinde bulunan iş planı dokümanı, finansal kapsayıcılığı arttırmaya yönelik olarak belirlenen; öğrenciler, ev hanımları, on sekiz yaş altı gençler, KOBİler gibi hedef kitlelere yönelik tespit edilen ihtiyaçları içermeli. Ayrıca, bu ihtiyaçların karşılanması adına sunulması planlanan ürün ve hizmetler ile pazarlama stratejileri de iş planında gösterilmeli. Öte yandan, servis bankasının ise yalnızca yurt içinde yerleşik ara yüz sağlayıcılara ve yalnızca kendi faaliyet izinleri çerçevesinde servis modeli bankacılığı hizmeti verebilmesi öngörülüyor. Bu doğrultuda, dijital bankalar dışındaki bankalar da servis modeli bankacılığı yoluyla ara yüz sağlayıcılarahizmet verebilecek. Bunun için BDDK’dan izin alınması gerekmeyecek. Bununla birlikte ilgili  servis bankaları, hizmet verdiği tüm ara yüz sağlayıcıların listesi ve hangi bankacılık hizmetlerini kullandırdığını gösterecek şekilde verdiği hizmetlerin kapsamı hakkında internet sitesi üzerinden bilgi vermekle ve ara yüz sağlayıcılar ile imzaladığı her hizmet sözleşmesinin bir örneğini imza tarihini müteakip bir hafta içinde BDDK’ya göndermekle yükümlüdür.

  • Asgari sermaye şartı: Elbette ülkeden ülkeye seviyesi değişmekle beraber, birçok ülkede ticari bankalar ile dijital bankalar için aynı sermaye şartının öngörüldüğünü görüyoruz. Bu ülkelerde her iki kategoride yer alan bankaların benzer faaliyetlerde bulunmaları düzenlenmiş olduğundan aynı ödenmiş sermayenin öngörülmesi doğal bir sonuç olarak algılanabilir. BDDK’nın yakın zamanda yayımladığı düzenlemede dijital bankaların kuruluşu için gerekli olan asgari sermaye tutarı bir milyar Türk lirası olarak belirlenmiştir.
Ülke Asgari Sermaye Tutarı[3]
Singapur 1,1 milyar US doları (S$1,5 milyar)
Tayvan 359 milyon US doları (NT$10 milyar)
Türkiye 72 milyon US doları (1 milyar TL)
Malezya 71 milyon US doları (RM 300 milyon)
Pakistan 56 milyon US doları (PKR 10 milyar) [Digital Full Bank]

22 milyon US doları (PKR 4 milyar) [Digital Retail Bank]

Hong Kong 38 milyon US doları (HKD 300 milyon)
Kore 21 milyon US doları (KRW 25 milyar)
Filipinler 20 milyon US doları (P 1 milyar)

Tablo 2. Ülkelere göre dijital bankalar için asgari sermaye şartları

Tablo 2’de yer alan ülkelerden özellikle Hong Kong, Singapur ve Tayvan’da, fiziksel dağıtım ağına ilişkin düzenleme dışında, dijital banka kategorisine ilişkin düzenlemeler ile ticari bankalar için öngörülen düzenlemelerin, yükümlülükler ve uyulması gereken kurallar bakımından benzer ögeler içerdiği söylenebilir.

2) Aşamalı Lisanslama (Phased Authorization):

Bazı ülkeler, dijital bankaların (veya tüm bankaların) lisanslanmasına ilişkin aşamalı bir süreç öngördüler. Bu yaklaşımda dijital bankalar lisanslanmış ve tam faaliyete başlamış bir banka olmadan önce bir geçiş sürecinden geçer. Bu uygulamayı tercih eden ülkelere Avustralya, Birleşik Krallık, Malezya ve Singapur’u örnek olarak verebiliriz. Aşağıda bunlardan bazılarını kısaca inceleyelim.

Birleşik Krallık (United Kingdom, UK): Birleşik Krallığın dijital bankalara yönelik ayrı bir lisanslama kategorisi bulunmuyor. Dijital banka adayının, normal bankacılık lisansına başvurması gerekmekte. Bu durumda, aday dilerse en fazla bir yıl sürecek olan geçiş döneminin (mobilization route) ardından banka haline gelebiliyor. Geçiş dönemi, özellikle elinde henüz yeterli sermayesi olmayan ve daha çok sermaye toplamak niyetinde olan, henüz banka olmaya ilişkin yatırımlarını gerçek anlamda tamamlayamamış, fintech şirketler tarafından tercih ediliyor. Bu geçiş sürecinde, otoritelerle (Prudential Regulation Authority ve Financial Conduct Authority) yakın temasta bulunan fintech şirketler, yakın zamanda tam çalışan bir banka olarak lisanslanmaları yüksek ihtimal taşıdığı için yatırımcılardan sermaye çekebilmeleri daha kolay hale gelmiş oluyor. Bu düzenlemenin çıkarıldığı 2013 yılından 2018 yılına kadar banka lisanslaması için başvuran adayların %60’ı geçiş sürecini kullanmayı tercih etti.[4] Birleşik Krallık’ta mukim fintech şirketlerden Starling, Monzo ve Zopa geçiş sürecinden yararlanarak tam lisans aldılar.

  • Bu sürede aday banka toplamda en fazla 50,000 sterline kadar mevduat toplayabiliyor ve paralel olarak otoritenin belirleyeceği bir asgari sermaye tutarına tabi oluyor. Bu tutar, normal aktif bir bankanın asgari sermaye tutarından genelde daha azdır.
  • Yeni banka, tam lisans alıncaya kadar geçerli olacak bu geçiş sürecinde (mobilization route), risk yönetimi ve iç kontrol yapılarını, önemli destek hizmeti alımlarını, IT altyapısını, iş sürekliliği planını ve diğer iç politika ile prosedürlerini tamamlamak zorundadır.

Avustralya: Avustralya, bankaların lisanslanmasında Birleşik Krallık’ta uygulanana benzer bir model takip ediyor. Dijital bankalar dahil olmak üzere tüm bankalar, istedikleri takdirde en fazla yirmi dört ay sürecek olan bir geçiş döneminden geçebilirler. Bu süre içinde ilgili (dijital) banka “sınırlı banka” (Restricted Authorized Deposit-taking Institution) olarak adlandırılır. Sınırlı banka, geçiş sürecinde bilançosunu maksimum yüz milyon Avustralya dolarına kadar çıkarabilirken, halktan da iki milyon Avustralya dolarına kadar mevduat toplayabilir. Geçiş döneminin sonunda söz konusu sınırlı banka, üzerindeki limitlerin kalkması ile birlikte normal banka haline gelebilmekte. Avustralya’da Judo Bank ve 86400 bu geçiş sürecinden yararlanmazken, Volt Bank ve Xinja Bank söz konusu aşamadan geçerek tam lisanslı banka haline geldi. Fintech olarak In1Bank, Alex Bank ve Avenue Bank hâlihazırda geçiş döneminde olup, sınırlı banka statüsündeler.

Malezya: Malezya’da yeni çıkarılan dijital bankalara ilişkin düzenlemede bir dijital banka adayı tam lisanslanmış dijital banka olabilmek için üç ila beş yıl arası sürebilecek bir geçiş döneminden geçmek zorundadır. Bu model Birleşik Krallık’ta uygulanan yöntemden iki şekilde farklılık göstermektedir: 1) İngiltere’de geçiş süreci opsiyonel iken, Malezya’da bir zorunluluktur. 2) Bu geçiş sürecini İngiltere’de tüm bankalar takip edebilir fakat Malezya’da bu model sadece dijital bankalar için geçerlidir. Malezya’da normal ticari bankaların lisanslanması sürecinde geçiş süreci öngörülmemiştir.

  • Yukarıda değinildiği üzere, geçiş süreci (foundational phase) en fazla beş yıl sürebilir. Geçiş sürecinde yeni dijital bankanın bilançosu, üç milyar Malezya ringitini hiçbir şekilde geçmemelidir.
  • Geçiş süreci boyunca söz konusu dijital banka yüz milyon Malezya ringiti asgari sermaye şartına tabi iken, geçiş sürecini tamamlandıktan sonra 300 milyon Malezya ringiti asgari sermaye tutarına sahip olması gerekir.
  • Geçiş sürecindeki bir dijital banka, likidite ve sermaye yeterliliğinin hesaplanmasına ilişkin bazı kolaylaştırılmış hükümlere tabi olur. Öte yandan geçiş sürecinin sonunda tam lisanslanmış olacak dijital banka, normal ticari bankaların da tabi olduğu görev ve yükümlülüklere tabi olur ve söz konusu kolaylaştırılmış hükümler artık uygulanmaz.
  • Malezya Merkez Bankası (Bank Negara Malaysia) 2021 yılında beşten fazla olmamak kaydıyla, dijital banka lisansı vereceğini açıkladı ve bu doğrultuda yirmi dokuz başvuru aldı. 2022 yılının ilk çeyreğinde ise lisanslanan beş bankayı açıklamayı düşünüyor.

3) Dijital Bankaların Ticari Banka Olarak Lisanslanması (No Separate Digital Banking Licensing Regime):

Birçok ülke ise sadece dijital olan bankalar için ayrı bir lisanslama kategorisi oluşturmayıp söz konusu bankaları ticari bankalar kategorisinde değerlendirerek o doğrultuda lisans vermeyi uygun buldu. Dünya geneline baktığımızda, bunun yaygın olarak uygulanan yaklaşım olduğunu görüyoruz. Örneğin Almanya, Güney Afrika ve Brezilya bu uygulamayı takip ederek tamamen dijital iş modeline sahip ve şubesi olmayan dijital bankaları mevcut ticari bankalar kategorisinde değerlendirerek lisans veren ülkelerden bazıları. Yakın zamanda normal bankacılık lisansı alarak yoluna devam eden ve tamamıyla dijital iş modeline sahip fintech oluşumlara örnek olarak; N26 (Almanya), Banco Original (Brezilya), Discovery Bank ve Tyme Bank (Güney Afrika) verilebilir.[5]

Almanya: Yukarıda belirtildiği üzere, birçok ülke gibi Almanya da tamamıyla dijital iş modeline sahip ve şubeleri olmayan dijital bankaların lisanslanması için ayrı bir kategori oluşturmadı. İngiltere veya Avustralya’daki gibi aşamalı lisanslama modeline de sahip değil. Alman otoritesi BaFin, dijital banka olmak isteyen adayları mevcut ticari bankaların lisanslanmasına ve düzenlenmesine ilişkin düzenlemeler altında değerlendiriyor ve bu tip dijital bankalara bilinen anlamıyla normal banka lisansı veriyor. Tabii ki BaFin lisanslamaya onay vermeden önce söz konusu dijital bankanın iş modelinin nasıl olacağı ile ilgili hususları yakından incelemekte. Dünyaca ünlü ve Avrupa pazarında da önemli bir yeri olan N26, BaFin tarafından normal banka olarak lisanslanan fintech oluşumlardan biri. Bir fintech olarak N26, faaliyetlerine 2013 yılında başladı ve 2015 yılında ilk ürünü olan ücretsiz cari hesabını çıkardı. Başlarda bankacılık lisansı olmayan N26, Wirecard ile yaptığı ortaklık sayesinde müşterilerine birtakım bankacılık ürünleri sunuyordu. Bir süre Wirecard ile çalıştıktan sonra N26 bankacılık lisansı için başvurmaya karar verdi ve 2016 yılında N26’ya BaFin ve Avrupa Merkez Bankası tarafından bankacılık lisansı verildi. N26 artık bankacılık ürünlerini sunmak için bankacılık lisansı olan bir BaaS kuruluşuna ihtiyaç duymamaktadır.

Sonuç

Yeni nesil dijital bankalara nasıl lisans verileceği ve bunların nasıl düzenleneceği konusunda ülkelerin farklı yaklaşımlar sergilediklerini görüyoruz. Türkiye de yakın zamanda dijital bankaların düzenlenmesine ilişkin bir düzenleme yayımladı. Dijital bankaların nasıl düzenleneceğine ilişkin en iyi uygulamanın henüz hangisi olduğunu söylemek güç, diyebiliriz. Önemli olan noktalar arasında, finans sektöründe rekabeti arttırarak bankaları finansal inovasyona teşvik etmek ve bu şekilde müşterilere yüksek kalitede ama düşük maliyetli, tüketicilerin ihtiyaçlarına uygun ürün ve hizmetlerin sunulması gösterilebilir. Bunun yollarından biri olarak farklı iş modellerine sahip, sektöre dinamizm getirecek fintech şirketlerin bankacılık sektörüne girişlerini kolaylaştıracak düzenleme ve lisanslama modellerinin önünün açılması gösterilebilir. Otoritelerin, özellikle aşamalı lisanslama olmak üzere farklı lisanslama modellerini değerlendirerek bankacılık sektörüne farklı ve ihtiyaca uygun iş modellerine sahip oyuncuların nasıl ve hangi şartlarda girebileceğini belirlemesi oldukça önemlidir.


Avrupa Ekosistem Raporu Hakkında

Gelişen teknoloji ve değişen piyasalar sebebiyle tüm dünyada olduğu gibi Türkiye FinTech ve bankacılık ekosistemindeki yasa koyucuların iş günden güne artmaktadır. Piyasaların dinamikliğinden kaynaklanan genel geçer zorluklara ek olarak Türkiye piyasasında yasa koyma ve denetleme süreçlerinin farklı kurumlarca yönetiliyor olması, referans yasaların Avrupa’dan alınması sebebiyle, patchwork regülasyonlar ortaya çıkmakta ve gün be gün gelişen yeni teknoloji ve iş modelleri de göz önünde bulundurulunca regülatörlerin yaşadıkları zorlukların piyasadaki ilgili paydaşlara da yansıdığı görülmektedir.  Bu noktada, aynı ekosistemde farklı alanlarda ve iş modelleri ile faaliyet gösteren oyuncuları ilgilendiren ortak konuların sistematik şekilde ele alınmaması durumunun piyasada rekaberlik (rekabet ve beraberlik), inovasyon ve yeni iş modeli yaratma süreçlerini sürüncemeye uğrattığı gözlenmektedir.

Özel hukuk regülasyonlarının çoğunluğunun yaratılma sürecinde olduğu gibi finansal teknoloji alanındaki regülasyonlar için de Avrupa’ya bakılması Türk hukuk teamülleri ile uyumlu olsa da finansal teknoloji ve finansal inovasyon özelinde regülasyon entegrasyon süreçlerinin teknolojinin ve piyasaların değişen ve gelişen yapısından ötürü daha az kazuistik ve daha esnek, iletişime ve gelişmeye açık ve pratik odaklı olması gerektiği son yıllarca tüm yasa koyucularca anlaşılmıştır. Hal böyle iken Avrupa Birliği’nce seneler önce yürürlüğe sokulan yasanın güncellemelere, ek çalışmalara ve pratik sonuçlara dikkat edilmeksizin doğrudan yürürlüğe sokulması faydadan çok zararlı olabilir. Bu noktada Avrupa’daki (ve İngiltere, Singapur gibi diğer öncü bölgelerdeki) olumlu ve olumsuz uygulamalara bakılması, uzmanlarla konuşulması hem kısa hem uzun vadede yasa koyucunun ve piyasadaki paydaşların işini kolaylaştıracaktır.

Bankacılık ve finans piyasasını ilgilendiren konular iş modeli ve kullanılan teknolojiler kapsamında nevi şahsına münhasır olsa da paydaşların çoğunluğunu alakadar eden ve iş süreçlerini etkileyen dijital kimlik, lisanslama, müşteri tanıma gibi birçok konu bulunmaktadır. Bu ortak konuların daha sistemli ve piyasa yanlısı şekilde yönetilmesinin ve bu konudaki know-how’In paylaşılmasının ekosisteme fayda sağlayacağı aşikardır. İşte Avrupa piyasasında faaliyet göstererek veya Avrupa’daki şirketlerle çalışarak bu öğrenim ve deneyimleri sınırlı şekilde de olsa edinme imkânı edinmiş (özellikle Türkiye kökenli ve Türkiye piyasası bilgisine sahip) bireylere bu know-how’ın aktarılması hususunda ciddi bir görev düşmektedir. Bahsi geçen profile uyan katılımcılara sahip European Innovation Bridge de belirli konularda tüm paydaşları ortak paydada buluşturmak ve özellikle iki ekosistemde de faal girişimcilerin önünü açmak fikirlerinden yola çıkarak Avrupa’daki iyi örneklerin (best practice) de göz önünde bulundurulduğu bir kaynak oluşturulması amacıyla bu raporu derlemiştir.

Kişisel zamanlarından fedakârlık ederek rapora katkı sağlayan tüm yazar ve destekçilerimize ve raporun geniş bir kitleye ulaştırılması için ön ayak olan FINTECH Istanbul ekibine çok teşekkür ederiz. Bir yıla yakın bir hazırlık sürecine sahip bu raporun tüm paydaşlara faydalı olmasını diliyoruz.

European Innovation Bridge
adına

Ş. Elif Kocaoğlu Ulbrich, Kurucu


European Innovation Bridge (EIB) Hakkında

European Innovation Bridge (EIB), FinTech, inovasyon ve girişimcilik alanlarında Avrupa’da faaliyet gösteren veya yerleşik, Türkiye kökenli, alanında uzman birey ve şirketlerin bir araya geldiği, kâr amacı gütmeyen bir topluluktur. Topluluk, belirli alanlarda deneyim sahibi bireylerin arasında fonksiyonel ve profesyonel bir iletişim ağı oluşturarak, bilgi alışverişi ve beraber çalışma imkanları yaratılması ve bu çalışmalar yardımıyla Avrupa ve Türkiye arasındaki teknolojik ve ticari diyaloğun artırılması amacını taşımaktadır.

2020 Kasım ayından beri faal olan Berlin merkezli European Innovation Bridge (EIB), bilgi paylaşım, networking etkinlikleri ve araştırma, rapor tarzı projelerle ekosistemler arası bilgi değişimi, sinerji ve işbirliği yaratılması süreçlerine katkıda bulunmaktadır.

https://www.europeaninnovationbridge.com

Kaynakça

Mehmet Kerse ve Stefan Staschen, “Digital Banks: How can they be regulated to deepen financial inclusion? CGAP Slide Deck. 2021 https://www.cgap.org/research/slide-deck/digital-banks-how-can-they-be-regulated-deepen-financial-inclusion

Mehmet Kerse ve Ivo Jenik. “Some Countries Have Digital Bank Licenses, Others Have Digital Banks.” CGAP Blog. 2020 https://www.cgap.org/blog/some-countries-have-digital-bank-licenses-others-have-digital-banks

Dijital Bankaların Faaliyet Esasları ile Servis Modeli Bankacılığı Hakkında Yönetmelik, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=39158&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

Tayvan – Standards Governing the Establishment of Commercial Banks https://law.moj.gov.tw/ENG/LawClass/LawAll.aspx?pcode=G0380044

Avustralya – ADI Licensing: Restricted ADI Framework, Information Paper, May 2018, Australian Prudential Regulation Authority, https://www.apra.gov.au/sites/default/files/information-paper-adi-licensing-restricted-adi-framework-20180504.pdf

Birleşik Krallık – New Bank Start-up Unit, Prudential Regulation Authority and Financial Conduct Authority, https://www.bankofengland.co.uk/prudential-regulation/new-bank-start-up-unit

Filipinler – Circular No: 1105 – Guidelines on the Establishment of Digital Banks, Bangko Sentral Ng Pilipinas https://www.bsp.gov.ph/Regulations/Issuances/2020/c1105.pdf

Hong KongAuthorization of Virtual Banks, Hong Kong Monetary Authority, https://www.hkma.gov.hk/media/eng/doc/key-information/guidelines-and-circular/guideline/guideline_eng_virtual_bank_20180608.pdf

Kore Special Act on Internet-only Banks, https://law.go.kr/LSW/lsInfoP.do?efYd=20190117&lsiSeq=204843#0000

Malezya – Licensing Framework for Digital Banks, December 2020, Bank Negara Malaysia, https://www.bnm.gov.my/documents/20124/938039/20201231_Licensing+Framework+for+Digital+Banks.pdf

Pakistan – Licensing and Regulatory Framework for Digital Banks, State Bank of Pakistan https://www.sbp.org.pk/bprd/2022/C1.htm

Singapur – Digital Full Bank, Monetary Authority of Singapore, https://www.mas.gov.sg/-/media/Annex-A-Digital-Full-Bank-Framework.pdf

Singapur –  Frequently Asked Questions on Digital Full Bank and Digital Wholesale Bank Licenses Part I, Monetary Authority of Singapore, https://www.mas.gov.sg/-/media/Digital-Bank-Licence/FAQs-on-DFB-and-DWB-Licences.pdf?la=en&hash=6883

Singapur – Frequently Asked Questions on Digital Full Bank and Digital Wholesale Bank Licenses Part II, Monetary Authority of Singapore https://www.mas.gov.sg/-/media/MAS/Regulations-and-Financial-Stability/Regulations-Guidance-and-Licensing/Digital-Banks/Digital-Bank-FAQs-Part-II.pdf?la=en&hash=CC1405B8FEC42D766B88914936BF0770D8EECF89

[1] Kerse ve Staschen (2021).

[2] Kerse ve Staschen (2021).

[3] Ülkeler, dijital bankalar için öngörülen asgari sermaye tutarına göre sıralanmıştır.

[4] Kerse ve Staschen (2021).

[5] Kerse ve Staschen (2021).

Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu Ş. Elif Kocaoğlu Ulbrich, Galatasaray Üniversitesi’nden Özel Hukuk ve WHU – Otto Beisheim School of Management’tan İşletme Yüksek Lisans derecelerine sahiptir ve ilaveten Jean Monnet, Joachim Herz Stiftung bursiyeridir. İstanbul ve Ankara’da muhtelif uluslararası hukuk bürolarında altı seneden fazla avukat olarak çalıştıktan sonra, Denizbank A.Ş. ile başlayan bankacılık ve finans kariyerine 2013 itibariyle Hamburg ve daha sonra Berlin’deki FinTech startuplarında (FinLeap, Cringle, Lendico) iş geliştirme, proje yönetimi, FinTech regülasyon ve lobi faaliyetleri alanlarında uzmanlaşarak devam etmiştir. FINTECH Circle ve Wiley iş birliğiyle 2020’de yayımlanması planlanan The PAYTECH Book, The AI Book ve The LegalTech Book kitaplarında eş yazar olan Kocaoğlu Ulbrich, kurucusu olduğu Berlin merkezli Contextual Solutions aracılığıyla 2019'dan beri danışmanlık, eğitim ve yayım hizmetleri sunmaktadır.